馃幀 艢winia (2021)


Film, kt贸ry mo偶ecie jeszcze do 14.12 ogl膮da膰 w ramach American Film Festival online, zawi贸d艂 moje oczekiwania, g艂贸wnie za spraw膮 wiecznie mnie irytuj膮cej gry Nicholasa Cage鈥檃, kt贸rej nie lubi臋 od czas贸w 鈥濸ana 偶ycia i 艣mierci鈥. Plakat do 鈥濸ig鈥 te偶 jest co najmniej kuriozalny 鈥 sama g艂owa Cage鈥檃, pozbawiony jest wi臋c obecno艣ci g艂贸wnej bohaterki (kt贸ra zreszt膮 鈥瀏艂贸wna鈥 jest tylko z nazwy, znika bowiem z ekranu ju偶 w 10. minucie filmu, kt贸ry trwa p贸艂torej godziny). Zamiast jednak rozwodzi膰 si臋 nad wadami tego obrazu (a scenariusz te偶 jest do艣膰 oklepany, bazuj膮cy na kliszy dw贸ch niepasuj膮cych do siebie ludzkich bohater贸w), skupi臋 si臋 na zwierz臋cej bohaterce, bo to ona interesowa艂a mnie najbardziej.


Tytu艂ow膮 艣wini臋 gra Brandy, a jej dublerk膮 na planie filmowym by艂a Cora. 鈥濾ariety鈥 poda艂o, 偶e s膮 to czworonogi rasy Kunekune (co w j臋zyku Maorys贸w oznacza 鈥瀏ruby i okr膮g艂y鈥), pochodz膮cej z Nowej Zelandii. Uwa偶a si臋, 偶e wywodzi si臋 ona od azjatyckiej rasy 艣wini domowej, wprowadzonej do Nowej Zelandii na pocz膮tku XIX wieku przez wielorybnik贸w lub handlarzy. R贸偶ni si臋 ona znacznie od zdzicza艂ej 艣wini pochodzenia europejskiego, znanej w Nowej Zelandii jako 鈥濩aptain Cooker鈥. W latach 80. pozosta艂o tylko oko艂o 50 czystej krwi Kunekune. Michael Willis i John Simister, w艂a艣ciciele park贸w dzikich zwierz膮t, rozpocz臋li program odnowy jej hodowli. Od 2010 roku rasa nie jest ju偶 zagro偶ona wygini臋ciem, a stowarzyszenia hodowc贸w znajduj膮 si臋 w Nowej Zelandii, Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii.

Kolor i faktura sier艣ci Kunekune mog膮 si臋 od siebie znacznie r贸偶ni膰. Najcz臋stsze kolory to czarny, czarno-bia艂y, br膮zowy, z艂oty, jasnobr膮zowy i kremowy, czasami z losowo rozmieszczonymi plamami. Tekstura sier艣ci mo偶e waha膰 si臋 od kr贸tkich, jedwabistych w艂os贸w, kt贸re nadaj膮 elegancki wygl膮d, po d艂ugie, szorstkie loki, kt贸re nadaj膮 bardziej zaniedbany wygl膮d. Sier艣膰 zmienia si臋 r贸wnie偶 w zale偶no艣ci od pory roku, co czasami powoduje wyra藕n膮 r贸偶nic臋 mi臋dzy szat膮 letni膮, a zimow膮. Nadmierna utrata w艂os贸w latem jest zjawiskiem powszechnym. 艢winia w filmie ma 艂adn膮, kr贸tk膮, b艂yszcz膮c膮 na kasztanowo sier艣膰.


Kunekune ma 艣redni do kr贸tkiego, lekko zadarty, zawadiacki pysk (cz臋sto czarny), uszy p贸艂koliste lub stoj膮ce oraz kr贸tkie, okr膮g艂e cia艂o z kr贸tkimi nogami. Ma oko艂o 60 cm wysoko艣ci. Doros艂a Kunekune mo偶e wa偶y膰 od 60 do 200 kg, samce s膮 znacznie ci臋偶sze od samic. Mo偶e mie膰 dwa 鈥瀔orale鈥 lub 鈥瀎r臋dzle鈥 (zwane piri piri) pod brod膮. Fr臋dzle maj膮 oko艂o 4 cm d艂ugo艣ci i zwisaj膮 z dolnej szcz臋ki. Nie wszystkie 艣winie tej rasy je maj膮, poniewa偶 chocia偶 jest to gen dominuj膮cy, populacja zawiera pewn膮 cz臋艣膰 艣wi艅 bez fr臋dzli. Czasami prosi臋ta rodz膮 si臋 tylko z jednym chwostem, a czasami nie s膮 one dobrze 鈥瀙rzytwierdzone鈥 i mog膮 zosta膰 utracone w wyniku urazu. Hodowcy zazwyczaj wol膮 u偶ywa膰 do hodowli wy艂膮cznie 艣wi艅 z fr臋dzlami, poniewa偶 hodowla 艣wi艅 ich pozbawionych statystycznie zwi臋ksza odsetek potomstwa bez fr臋dzli. Kiedy Kunekune z fr臋dzlami zostanie skrzy偶owana z inn膮 ras膮, potomstwo pozostanie z fr臋dzlami 鈥 st膮d te偶 nie wszystkie 艣winie z fr臋dzlami s膮 czystymi Kunekune.


Chocia偶 knury mog膮 by膰 wobec siebie agresywne, podobnie jak maciorka posiadaj膮ca m艂ode, Kunekune s膮 zwykle bardzo spokojne. Maj膮 艂agodny, przyjazny charakter i z powodzeniem mog膮 by膰 trzymane jako zwierz臋ta domowe. Ich wyj膮tkowy wygl膮d, zalety charakteru i ma艂y, okr膮g艂y rozmiar (kt贸ry sprawi艂, 偶e jest nie do przyj臋cia w 艣rodowisku komercyjnym, w kt贸rym liczy si臋 tylko jak najwi臋ksza ilo艣膰 mi臋sa na zwierz臋ciu 鈥 nie zapomn臋, jak w dokumencie 鈥濶atura ludzka鈥 rolnik na pytanie, do jakiej wagi ma urosn膮膰 jego 艣winia, odpowiedzia艂 鈥瀌o takiej, w zale偶no艣ci od tego, ile potrzebuj臋 pieni臋dzy鈥), umo偶liwi艂y tej szczeg贸lnej rasie odnalezienie swojego miejsca po艣r贸d zwierz膮t domowych. Typowa natura Kunekune to towarzyska, spokojna 艣winia, kt贸ra lubi bliski kontakt z lud藕mi. Jest inteligentna, zaradna i serdeczna. Uwielbia je艣膰 i by膰 drapana za uchem (kt贸ra 艣winia tego nie lubi).


W 2017 r. raport Science Daily twierdzi艂, 偶e Kunekune maj膮 niezwyk艂膮 zdolno艣膰 do uczenia si臋 od siebie nawzajem (nauka spo艂eczna) oraz 鈥瀦adziwiaj膮co dobr膮 pami臋膰鈥.


Wesz艂am na stron臋 American Kunekune Pig Society i mog臋 stwierdzi膰, 偶e jest to typowa strona dla rolnik贸w 鈥 opr贸cz informacji o chowie tej 艣wini znajdziemy zak艂adk臋 鈥瀙ork鈥, w kt贸rej oczywi艣cie nie zabraknie zachwyt贸w nad jej mi臋sem. Nie znajdziecie tu za艣 zachwyt贸w nad jej inteligencj膮, mi艂ym usposobieniem, czy potencja艂em. Pieni膮dze musz膮 si臋 zgadza膰, brak sentyment贸w.


Michael Sarnoski, re偶yser filmu, powiedzia艂, 偶e 艣winie s膮 鈥瀘 wiele bardziej wyj膮tkowe i urocze鈥 (ni偶 si臋 powszechnie uwa偶a). Ka偶dy, kto cho膰 troch臋 interesuje si臋 tymi zwierz臋tami, w pe艂ni si臋 z nim zgodzi. Brandy, 艣winia, kt贸ra zagra艂a w filmie, na co dzie艅 nie zajmuje si臋 wyszukiwaniem trufli, ani nawet nie jest profesjonaln膮 鈥炁泈ini膮 filmow膮鈥. W rzeczywisto艣ci mia艂a tylko trzy dni treningu przed przybyciem na plan filmowy. 鈥瀂nale藕li艣my najs艂odsz膮 艣wini臋, jak膮 mogli艣my znale藕膰, i starali艣my si臋 j膮 wyszkoli膰, by dobrze prezentowa艂a si臋 w filmie鈥 鈥 powiedzia艂a 鈥濼he New York Timesowi鈥 Vanessa Block, wsp贸艂scenarzystka filmu.

Brandy na co dzie艅 mieszka na Music Meadow Farm, kt贸ra wypo偶yczy艂a j膮 do filmu. Farma znajduje si臋 w pobli偶u Molalla w stanie Oregon i zajmuje si臋 hodowl膮 i ochron膮 tradycyjnych ras zwierz膮t gospodarskich oraz warzyw i owoc贸w z tego regionu. Opracowuje r贸wnie偶 programy hodowlane dla swojego 鈥瀒nwentarza鈥. Zastanawiam si臋, co si臋 stanie z Brandy i Cor膮 za kilka lat, kiedy ju偶 przestan膮 by膰 u偶yteczne 鈥 czy wtedy kto艣 je ocali przed rze藕ni膮? Czy te偶 zostan膮 ju偶 ca艂kiem zapomniane, a ich dalsze losy b臋d膮 r贸wnie trudne do zbadania, jak w przypadku 48 艣winek, kt贸re zagra艂y w 鈥濨abe 鈥 艣wince z klas膮鈥? Oby nie.


Filmowa, bezimienna 艣winia (co dziwne, w ko艅cu jest najlepsz膮 przyjaci贸艂k膮 samotnika Roba) specjalizuje si臋 w wykrywaniu trufli (najdro偶szych i najwykwintniejszych grzyb贸w 艣wiata), a ich sprzeda偶 stanowi g艂贸wne 藕r贸d艂o utrzymania pustelnika. Jej kradzie偶 staje si臋 wi臋c 藕r贸d艂em podw贸jnych k艂opot贸w. Co si臋 z ni膮 sta艂o 鈥 nie zdradz臋, chocia偶 je艣li pomy艣licie o tym, co si臋 dzieje z wi臋kszo艣ci膮 filmowych 艣wi艅, nietrudno si臋 tego domy艣li膰.


Re偶yser ujawni艂, 偶e filmowa 艣winia kilkukrotnie ugryz艂a Nicholasa Cage鈥檃 (chyba te偶 si臋 na nim pozna艂a). Podobno po jednym z tych raz贸w Cage za偶artowa艂: 鈥瀂osta艂em podpalony, by艂em w przewr贸conych samochodach, ale to sepsa po ugryzieniu 艣wini mnie zabije鈥. Ha, ha.


Aktor zapytany, jak mu si臋 z ni膮 pracowa艂o odpar艂, 偶e podobnie jak wielu cz艂onk贸w ekipy by艂a zainteresowana swoim wynagrodzeniem, czyli w tym przypadku marchewkami, i w zasadzie tylko one j膮 interesowa艂y. Poprzez pokazywanie jej warzywa zza kadru uzyskiwano tzw. uduchowione spojrzenie (a mo偶e bardziej rozmarzone).


Podobno Cage powiedzia艂 Sarnoskiemu, 偶e miewa艂 koszmary na temat utraty swojego kota maine coona Merlina, i w zwi膮zku z tym 艂atwiej mu by艂o wczu膰 si臋 w rol臋 bohatera, kt贸ry traci swoj膮 przyjaci贸艂k臋. Wiedzia艂, jak zagra膰 go 鈥瀊ez aktorstwa鈥. I niestety dla mnie w艂a艣nie tak ta posta膰 wygl膮da 鈥 kompletnie nie wywo艂a艂a we mnie 偶adnych emocji, a to jest ju偶 du偶a sztuka. Jedyny moment, kt贸ry mnie poruszy艂, to krzyk zza kadru porywanej 艣wini (kt贸ry jest naprawd臋 przera偶aj膮cy 鈥 nie wiem, sk膮d to nagranie pozyskano, chocia偶 mam pewne przypuszczenia).


W filmie posta膰 Cage'a otrzymuje 25 000 $ na zakup 鈥瀦ast臋pczej鈥 艣wini. Okazuje si臋, 偶e takie sytuacje mia艂y miejsce w rzeczywisto艣ci 鈥 oto pisarka kulinarna Elatia Harris udokumentowa艂a przypadek Francuzki, kt贸ra zosta艂a skazana na (uwaga) 45 lat wi臋zienia za kradzie偶 dw贸ch 艣wi艅 poluj膮cych na trufle w 1985 roku.

Obecnie 艣winie truflowe s膮 ju偶 rzadko u偶ywane. 鈥濿i臋kszo艣膰 鈥炁俹wc贸w trufli鈥 na ca艂ym 艣wiecie u偶ywa wyszkolonych ps贸w鈥, powiedzia艂 鈥濼he New York Times鈥 Charles Lefevre, za艂o偶yciel Oregon Truffle Festival. 鈥濸rawie nikt nie u偶ywa wyszkolonych 艣wi艅鈥. Wed艂ug gazety, 艣winie truflowe nie tylko chc膮 same je艣膰 rzadkie grzyby, ale mog膮 r贸wnie偶 uszkodzi膰 delikatn膮 gleb臋 i przysz艂e uprawy trufli, dlatego W艂ochy zakaza艂y ich u偶ywania w 1985 roku.


Gdybym mia艂a podsumowa膰 film jednym zdaniem, powiedzia艂abym: za ma艂o 艣wini, za du偶o Cage鈥檃. W ko艅cu to typowo antropocentryczna opowie艣膰, w kt贸rej 艣winia zostaje u偶yta tylko jako rekwizyt do zawi膮zania akcji i uzasadnienia podr贸偶y Roba.


Wi臋cej o 艣winiach w filmie mo偶ecie si臋 dowiedzie膰 z odcinka SpoilerMastera 鈥 podcastu do s艂uchania po seansie, w kt贸rym go艣ci艂am. Link do naszej rozmowy znajdziecie w komentarzu pod postem.