­čÄČ Barany. Islandzka opowie┼Ť─ç (2015)

Zaktualizowano: cze 12


ÔÇ×Barany. Islandzka opowie┼Ť─çÔÇŁ (isl. Hr├║tar) w re┼╝yserii Gr├şmura H├íkonarsona to dramatyczna historia dw├│ch starszych, samotnych i sk┼é├│conych ze sob─ů braci. Obaj hoduj─ů owce islandzkiej rasy polstad. Przyznam, ┼╝e przejrza┼éam wykaz ras owiec i nie znalaz┼éam tej rasy, albo wi─Öc jest to okre┼Ťlenie u┼╝ywane w j─Özyku islandzkim, albo stworzone na potrzeby filmu. W materia┼éach na ich temat u┼╝ywa si─Ö po prostu sformu┼éowania ÔÇ×owce islandzkieÔÇŁ.


Rola owiec w kulturze islandzkiej jest nie do przecenienia. Sprowadzone w IX wieku przez kolonizuj─ůcych wysp─Ö Norweg├│w, przez stulecia pomaga┼éy ludziom przetrwa─ç trudne warunki atmosferyczne. Bardzo odporne, pokryte grub─ů, nieprzemakaln─ů we┼én─ů, by┼éy w stanie prze┼╝y─ç.


Wed┼éug szacunk├│w, na Islandii jest dwa razy wi─Öcej owiec ni┼╝ ludzi. Obecnie s─ů hodowane g┼é├│wnie dla we┼ény, z kt├│rej robi si─Ö kosztowne islandzkie swetry, znane pod nazw─ů lopapeysa.


Nic wi─Öc dziwnego, ┼╝e w filmie na zebraniu owczarzy padaj─ů nast─Öpuj─ůce s┼éowa: ÔÇ×┼╗adne stworzenie w naszym narodzie nie odegra┼éo wi─Ökszej roli, znosz─ůc mrozy i p┼éomienie. W ka┼╝dych warunkach mocna i wytrzyma┼éa, przez ludzkich lat tysi─ůc zbawczyni i przyjaci├│┼ékaÔÇŁ.


Pora pokr├│tce nakre┼Ťli─ç fabu┼é─Ö: tak jak wspomnia┼éam, bohaterami s─ů dwaj bracia: Gummi i Kiddi, przy czym wi─Öcej czasu sp─Ödzamy przygl─ůdaj─ůc si─Ö temu pierwszemu. M─Ö┼╝czy┼║ni mieszkaj─ů praktycznie ÔÇ×dom w domÔÇŁ na tej samej, rodzinnej ziemi. Pierwszy jest spokojny, wycofany, drugi ÔÇô porywczy i gburowaty. Nadu┼╝ywa przy tym alkoholu, i pewnie z tego powodu zosta┼é wydziedziczony przez ojca.


Przeka┼║nikiem informacji pomi─Ödzy nimi jest pies rasy border collie, kt├│ry w pysku przenosi listy i faktury.


Pami─Ötacie film ÔÇ×Cierpkie mlekoÔÇŁ, o kt├│rym niedawno pisa┼éam? Tutaj mamy podobn─ů histori─Ö: znowu stadu zagra┼╝a ┼Ťmiertelna choroba, tym razem jednak chodzi o owce.


Nie zdradzaj─ůc za du┼╝o: podczas konkursu, w kt├│rym rywalizuj─ů ze sob─ů najlepsze barany, Gummi zauwa┼╝a niepokoj─ůce objawy u Sprota, najlepszego barana swojego brata. Zwierz─Ö to zdobywa zreszt─ů pierwsz─ů nagrod─Ö. M─Ö┼╝czyzna podejrzewa trz─Ösawk─Ö, nieuleczaln─ů chorob─Ö, za kt├│r─ů odpowiedzialne s─ů priony, czyli bia┼ékowe cz─ůsteczki zaka┼║ne, kt├│re zmieniaj─ů swoj─ů posta─ç na zaka┼║n─ů. Kiedy sprawa si─Ö wydaje, owczarze z ca┼éej doliny staj─ů przed wizj─ů utraty ca┼éych stad. I rzeczywi┼Ťcie niestety ma to miejsce. Gummi wbrew zasadom sam postanawia pozbawi─ç swoje 147 owiec ┼╝ycia. M├│wi do nich ÔÇ×moje dziewczyny, moja kochanaÔÇŁ. P┼éacz─ůc, ┼╝egna si─Ö z nimi, ca┼éuje je. Wida─ç, ┼╝e zwierz─Öta traktuje jak najbli┼╝szych przyjaci├│┼é i jest emocjonalnie bardzo z nimi zwi─ůzany. Pozwalaj─ů mu one czu─ç si─Ö mniej samotnym, tym bardziej, ┼╝e na brata nie mo┼╝e liczy─ç. Zapytany, co zrobi─ç z ich cia┼éami, odpowiada: ÔÇ×Tutaj si─Ö wychowa┼éy i tutaj powinny spocz─ů─çÔÇŁ. Jego odpowied┼║ zostaje wi─Öc skontrastowana z nieczu┼é─ů przedstawicielk─ů s┼éu┼╝b weterynaryjnych, kt├│ra wcze┼Ťniej powiedzia┼éa do swoich koleg├│w: ÔÇ×Uprz─ůtnijcie toÔÇŁ. Tak, jak gdyby martwe zwierz─Öta by┼éy tylko zawadzaj─ůcymi ┼Ťmieciami.


Owce s─ů motorem dzia┼éania Gummiego. Bez nich czuje si─Ö niepe┼ény, pozbawiony celu. Jego ┼é─ůczno┼Ť─ç ze ┼Ťwiatem natury zostaje brutalnie przerwana.

Gummi ma jednak ma┼éy sekret, kt├│ry skrz─Ötnie ukrywa przed ┼ŤwiatemÔÇŽczy uda mu si─Ö go utrzyma─ç w tajemnicy? Czy bracia w ko┼äcu si─Ö pogodz─ů? Tego nie powiem, bardzo jednak Wam polecam ten klimatyczny, p┼éyn─ůcy spokojnym rytmem film.


Zar├│wno ÔÇ×Cierpkie mlekoÔÇŁ, jak i ÔÇ×Barany. Islandzka opowie┼Ť─çÔÇŁ zrywaj─ů ze stereotypem hodowcy traktuj─ůcego zwierz─Öta przedmiotowo i nastawionego wy┼é─ůcznie na zysk. Oba filmy ukazuj─ů trudne emocje wi─ů┼╝─ůce si─Ö z podejmowaniem nieodwracalnych decyzji. Wszystko tutaj wi─ů┼╝e si─Ö ze zwierz─Ötami, ludzie ┼╝yj─ů swoj─ů prac─ů i pasj─ů.


Obydwa filmy s─ů te┼╝ wa┼╝ne z innego powodu ÔÇô w ko┼äcu zwierz─Öta gospodarskie zaczynaj─ů zajmowa─ç w filmach znacznie wi─Öcej miejsca, a nie przemykaj─ů na drugim planie jak to zwykle ma miejsce. Co prawda, nie ma uj─Ö─ç z ich perspektywy, ale zwraca si─Ö uwag─Ö na ich jednostkowe ┼╝ycie, maj─ů imiona i nie s─ů anonimowym cia┼éem wisz─ůcym na haku w rze┼║ni (co te┼╝ w filmach bardzo cz─Östo si─Ö pojawia). Potrzeba wi─Öcej film├│w, kt├│re zapoznaj─ů nas z ┼╝yciem tych niedocenianych cz─Östo zwierz─ůt. Wydaje si─Ö, ┼╝e kultowy ju┼╝ film ÔÇ×Babe. ┼Üwinka z klas─ůÔÇŁ otworzy┼é mo┼╝liwo┼Ť─ç wej┼Ťcia na ekran zwierz─Ötom hodowlanym, a powy┼╝sze dwa filmy zdaj─ů si─Ö wykorzystywa─ç szans─Ö opowiedzenia o nich.