top of page

­čÄČ Bia┼éy B├│g (2014)

Zaktualizowano: 12 cze 2021


ÔÇ×Bia┼éy B├│gÔÇŁ (w─Ög. Feh├ęr isten) to dramat w re┼╝yserii Korn├ęla Mundrucz├│ (kt├│ry zreszt─ů zagra┼é w nim jedn─ů z r├│l). By┼é on prezentowany podczas zako┼äczonych Nowych Horyzont├│w. Po drugim seansie jestem nim r├│wnie zachwycona, co po pierwszym.


Tytuł odnosi się zapewne do człowieka, który według niektórych porzekadeł w oczach psa jest bogiem. Jak ten bóg często wobec niego się zachowuje, o tym opowiada omawiany film.


Akcja filmu toczy si─Ö w Budapeszcie. Najlepszym przyjacielem nastolatki o imieniu Lili jest mieszaniec Hagen (przypomina on bohatera filmu ÔÇ×O psie, kt├│ry wr├│ci┼é do domuÔÇŁ z ubieg┼éego roku). Kiedy matka dziewczynki wyje┼╝d┼╝a, trafia ona pod opiek─Ö ojca. Niestety, bezduszny przepis zabrania trzymania nierasowych ps├│w, a z┼éo┼Ťliwa s─ůsiadka donosi na rodzin─Ö. Do drzwi puka wi─Öc przedstawiciel S┼éu┼╝by do Spraw Zwierz─ůt i informuje ojca, ┼╝e musi zap┼éaci─ç podatek lub odda─ç psa do schroniska, w kt├│rym (o ile nie znajdzie domu) zostanie poddany eutanazji. M─Ö┼╝czyzna m├│wi, ┼╝e nie b─Ödzie p┼éaci─ç za psa by┼éej ┼╝ony. Nie bacz─ůc na b┼éagania c├│rki, wyrzuca Hagena z samochodu na ulic─Ö. Od tego momentu zaczyna si─Ö dramat dw├│jki g┼é├│wnych bohater├│w. Dziewczynka zaniedbuj─ůc inne obowi─ůzki szuka psa, kiedy tylko mo┼╝e. Hagen zaznaje losu bezdomnego zwierz─Öcia: przep─Ödzany, przyst─Öpuje do sfory innych ps├│w-bezdomniak├│w. Jego przyjacielem zostaje ma┼éy pies w typie Jack Russell teriera, kt├│ry mu pomaga i uczy ┼╝ycia na ulicy. Scena ich bezg┼éo┼Ťnej rozmowy jest bardzo ciekawa.


Pewnie oko┼éo 90% filmu stanowi retrospekcja, kt├│ra od niesamowitej sceny otwarcia (kt├│r─ů widzicie na zdj─Öciu) przenosi nas w przesz┼éo┼Ť─ç ukazuj─ůc, co do niej doprowadzi┼éo.


Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e Hagen przechodzi przez kolejne kr─Ögi piekie┼é: schwytany przez bezdomnego, zostaje sprzedany sprzedawcy sklepu mi─Ösnego, a nast─Öpnie odsprzedany m─Ö┼╝czy┼║nie o kryminalnej przesz┼éo┼Ťci, kt├│ry wykorzystuje go do walk ps├│w. W tym celu nie tylko dra┼╝ni si─Ö z psem, lecz r├│wnie┼╝ go bije. Wszystko po to, by wzbudzi─ç w nim agresj─Ö. Hagen (teraz zwany Maksem) jest tak┼╝e faszerowany narkotykami. W─ůtek tych brutalnych star─ç pojawia si─Ö w wielu filmach, np. w ÔÇ×Amores PerrosÔÇŁ z 2000 r. czy w ÔÇ×Pu┼éapceÔÇŁ (ang. Bullet Head) z roku 2017. O tym drugim b─Öd─Ö zreszt─ů niebawem pisa─ç, gdy┼╝ zawiera ciekawy psi w─ůtek. Kiedy psu cudem udaje si─Ö uciec, powraca do sfory, jednak rakarze co chwila prze┼Ťladuj─ů zwierz─Öta i tak ca┼éa grupa trafia do schroniska. W jednej ze scen tam nakr─Öconych widzimy kilka ps├│w (w tym Hagena) ogl─ůdaj─ůcych w telewizji Toma z kresk├│wki ÔÇ×Tom & JerryÔÇŁ, kt├│ry w pokazanej scenie gra na fortepianie.


Trzeba jednak zauwa┼╝y─ç, ┼╝e w filmie widzimy te┼╝ psy rasowe, kt├│re r├│wnie┼╝ zostaj─ů ÔÇ×pojmaneÔÇŁ i zabrane do schroniska, ┼╝eby wymieni─ç chocia┼╝by owczarka niemieckiego czy dobermana. Sam Hagen by─ç mo┼╝e stanowi mieszank─Ö ogara, labradora i rhodesiana ridgebacka, po kt├│rym, jak si─Ö wydaje, ma charakterystyczne zmarszczki na czole.


Jednym z w─ůtk├│w filmu jest rze┼║nia, w kt├│rej kontrolerem jako┼Ťci mi─Ösa jest ojciec Lili. Sceny te przypominaj─ů te z innego w─Ögierskiego filmu o kt├│rym ju┼╝ pisa┼éam, p├│┼║niejszego ÔÇ×Duszy i cia┼éaÔÇŁ z 2017 r. Uj─Öcie, w kt├│rym dwie krowy prowadzone s─ů przez pasy do rze┼║ni skojarzy┼éo mi si─Ö dziwnieÔÇŽz Beatlesami i ich s┼éynnym zdj─Öciem na zebrze.


Niew─ůtpliwym walorem filmu jest bardzo cz─Östo ukazywany punkt widzenia Hagena: kiedy siedz─ůc w szafie patrzy przez szpary na Lili, kt├│ra uczestniczy w pr├│bie orkiestry (gra na tr─ůbce, kt├│rej d┼║wi─Ök uspokaja psa), gdy patrzy za odje┼╝d┼╝aj─ůcym samochodem, w kt├│rym siedzi dziewczynka, Widzimy panoram─Ö z g├│ry na ka┼éu┼╝─Ö, przy kt├│rej zbiera si─Ö sfora ps├│w i ko┼éo kt├│rej zostaj─ů wy┼éapane. Psie spojrzenie kierowane do g├│ry pojawia si─Ö w scenach, gdy patrzy na kogo┼Ť, kto nad nim stoi: na rze┼║nika, kt├│ry chce go zabi─ç, na bezdomnego. Pies patrzy z boksu na pozoranta ÔÇô m─Ö┼╝czyzn─Ö kt├│ry wystawia go do walk, na mi─Öso, kt├│re zostaje powieszone poza jego zasi─Ögiem. Na ring wchodzimy razem z nim. Uj─Öcie, w kt├│rym pies po podaniu mu narkotyku traci przytomno┼Ť─ç, odzwierciedla ruch kamery, kt├│ra praktycznie przewraca si─Ö razem z nim.


W filmie pojawia si─Ö wiele scen przemocy (od razu m├│wi─Ö, ┼╝e symulowanej): pies jest szarpany na smyczy, bity. Kiedy biegnie przez most podskakuje na d┼║wi─Ök syren prom├│w, kt├│re pod nim przep┼éywaj─ů i strach ten jest autentyczny. Pies nie bardzo wie, co ma ze sob─ů zrobi─ç. Uj─Öcia mro┼╝─ůce krew w ┼╝y┼éach ka┼╝dego mi┼éo┼Ťnika ps├│w to te, kiedy Hagen dwukrotnie pr├│buje przekroczy─ç jezdni─Ö pe┼én─ů rozp─Ödzonych samochod├│w. Wygl─ůda to bardzo niebezpiecznie i przypomina analogiczn─ů scen─Ö (tylko z udzia┼éem kota) z opisywanego na drugim blogu filmu ÔÇ×Oko kotaÔÇŁ.


Relacja mi─Ödzy c├│rk─ů, a ojcem jest bardzo napi─Öta, w┼éa┼Ťnie z uwagi na psa. Nastolatka nazywa ojca draniem, opuszcza pr├│b─Ö orkiestry, jest krn─ůbrna. Podobnie jak Hagen, trafia w nieodpowiednie dla siebie miejsce: do klubu, w kt├│rym si─Ö upija. W efekcie z komisariatu odbiera j─ů ojciec, kt├│ry dopiero wtedy pojmuje, jak─ů krzywd─Ö jej wyrz─ůdzi┼é, skazuj─ůc j─ů na roz┼é─ůk─Ö z przyjacielem. Ojciec pyta j─ů - Masz kaca? Na co Lili odpowiada: - Tylko chce mi si─Ö pi─ç. Zabawne i smutne zarazem. Dziewczynka prze┼╝ywa te┼╝ pierwsz─ů nieszcz─Ö┼Ťliw─ů mi┼éo┼Ť─ç do swojego starszego kolegi z orkiestry.


Analogie mi─Ödzy psem, a Lili pokazywane s─ů te┼╝, kiedy oboje biegn─ů i za pomoc─ů ci─Ö─ç widzimy raz jedno, raz drugie.


Jest to jednocze┼Ťnie film o zem┼Ťcie zwierz─ůt, bitych i poni┼╝anych, na swoich oprawcach. Motyw bardzo interesuj─ůcy, a stosunkowo rzadko pojawiaj─ůcy si─Ö w kinie (innymi przyk┼éadami s─ů film ÔÇ×D┼éugi weekendÔÇŁ oraz serial ÔÇ×ZooÔÇŁ.

W filmie widzimy du┼╝o uj─Ö─ç kr─Öconych ÔÇ×z r─ÖkiÔÇŁ: jeste┼Ťmy bardzo blisko bohater├│w, a kamera si─Ö trz─Ösie.


To, co bardzo mi si─Ö podoba┼éo, to podej┼Ťcie ekipy filmowc├│w do ps├│w: Hagen (w tej roli wyst─ůpi┼éy dwa psy: Luke i Body) zostaje wymieniony w czo┼é├│wce tu┼╝ po dziewczynce. Wspomniani odtw├│rcy g┼é├│wnej roli to bracia, st─ůd ich du┼╝e podobie┼ästwo. W dalszej cz─Ö┼Ťci napis├│w pojawia si─Ö zapis ÔÇ×nasi psi koledzyÔÇŁ, a pod nim zostaje wymienionych sze┼Ť─ç ps├│w odtwarzaj─ůcych w filmie postaci trzech bohater├│w.


Z kolei za moment, nawet nie na koniec filmu, jak to jest w zwyczaju, pojawia się deklaracja, która głosi, że ani podczas treningu, ani kręcenia filmu żadne zwierzę nie było źle traktowane ani zranione. Przestrzegano najsurowszych amerykańskich norm w tym zakresie, a wszystkie sceny przemocy były symulowane.


Czytaj─ůc na temat ÔÇ×making ofÔÇŁ filmu dowiedzia┼éam si─Ö, ┼╝e na planie pojawi┼éo si─Ö a┼╝ 250 ps├│w. Poza odtw├│rcami g┼é├│wnej roli, psy zosta┼éy zrekrutowane prosto z ulic Budapesztu lub schronisk i poddane treningowi oraz ÔÇ×resocjalizacjiÔÇŁ przez trenerk─Ö Teres─Ö Anne Miller, c├│rk─Ö hollywoodzkiego trenera zwierz─ůt Karla Lee Millera, kt├│ry pracowa┼é ze zwierz─Ötami przy takich produkcjach jak ÔÇ×Babe ÔÇô ┼Ťwinka z klas─ůÔÇŁ czy ÔÇ×CujoÔÇŁ, o kt├│rym ju┼╝ pisa┼éam. Film dzi─Öki temu nietypowemu i humanitarnemu zabiegowi, po zako┼äczeniu zdj─Ö─ç pozwoli┼é na wyadoptowanie a┼╝ oko┼éo 98% wyst─Öpuj─ůcych w nim ps├│w! Bardzo pomys┼éowa i godna pochwa┼éy oraz na┼Ťladowania inicjatywa. Natomiast organizacja PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) nie zatwierdzi┼éa filmu, mimo ┼╝e przyzna┼éa, ┼╝e zwierz─Öta nie by┼éy krzywdzone, z tego powodu, i┼╝ ich przedstawiciel nie by┼é obecny na planie zdj─Öciowym. To, ┼╝e zwierz─ůt nie zast─ůpiono komputerowymi symulacjami w scenach zbiorowych stanowi moim zdaniem dodatkow─ů zalet─Ö filmu.


Film zosta┼é bardzo dobrze odebrany przez krytyk├│w, chocia┼╝ podkre┼Ťla si─Ö, ┼╝e nie jest to ┼éatwy w odbiorze seans z uwagi na przemoc i spore ilo┼Ťci krwi.


ÔÇ×Bia┼éy B├│gÔÇŁ by┼é nagradzany i zosta┼é w─Ögierskim kandydatem do 87. ceremonii rozdania Oscar├│w, ale ostatecznie nie trafi┼é na short list─Ö nominowanych, za to psy otrzyma┼éy zbiorow─ů nagrod─Ö Palm Dog Award, kt├│ra jest przyznawana od 2001 r. Palm Dog Award to coroczna nagroda alternatywna, przyznawana przez mi─Ödzynarodowych krytyk├│w filmowych podczas Festiwalu Filmowego w Cannes psim aktorom. Sk┼éada si─Ö ona ze sk├│rzanej obro┼╝y dla psa z napisem ÔÇ×Palm DogÔÇŁ.


Ostatnia scena filmu zapiera dech w piersiach z uwagi na sw├│j monumentalny charakter (nie przypominam sobie, by w innym filmie w jednej scenie wzi─Ö┼éo udzia┼é tak du┼╝o ps├│w). Dziewczynka dzi─Öki swej tr─ůbce przypomina troch─Ö Szczuro┼éapa z ba┼Ťni, kt├│ry hipnotyzowa┼é szczury za pomoc─ů fujarki. Tutaj Lili hipnotyzuje psy za pomoc─ů tr─ůbki. Nie zdradz─Ö, jak film si─Ö ko┼äczy: czy dziewczynka pogodzi si─Ö z ojcem i czy Hagen i Lili jeszcze si─Ö spotkaj─ů, bardzo go jednak polecam. M─ůdry, daj─ůcy do my┼Ťlenia seans.




Comentarios


bottom of page