top of page

­čÄČ Bia┼éy pies (1982)

Zaktualizowano: 11 cze 2021


Dzisiaj o filmie kontrowersyjnym, ujawniaj─ůcym pod┼ée praktyki stosowane przez bia┼éego cz┼éowieka wobec czarnych zbieg┼éych niewolnik├│w. Horror z lat 80. jest adaptacj─ů ksi─ů┼╝ki Romaina GaryÔÇÖego pod tym samym tytu┼éem i nawi─ůzuje do tych wydarze┼ä, chocia┼╝ akcja toczy si─Ö wsp├│┼écze┼Ťnie.


Tytu┼éowym bohaterem jest przepi─Ökny, bia┼éy owczarek szwajcarski o imieniu Mr. Hyde. Jest ono bardzo adekwatne zwa┼╝ywszy na dwojak─ů natur─Ö zwierz─Öcia: niczym Janus i Mr. Hyde pies ma dwa oblicza ÔÇô na co dzie┼ä ┼éagodny i lojalny wobec swojej opiekunki (ratuje j─ů przed napa┼Ťci─ů gwa┼éciciela), gdy tylko zobaczy Afroamerykanina wpada w sza┼é i atakuje dot─ůd, dop├│ki nie zabije swojej ofiary. Czy jednak takie zachowanie mo┼╝emy rozpatrywa─ç w kategoriach jego winy? Oczywi┼Ťcie nie ÔÇô pies dzia┼éa tutaj niczym ┼Ťwietnie zaprogramowane urz─ůdzenie, automatycznie wykonuj─ůce czynno┼Ťci, do kt├│rych zosta┼éo wyszkolone. Win─ů oczywi┼Ťcie nale┼╝y obarczy─ç jego okrutnego trenera-zajad┼éego rasist─Ö.


To, co przera┼╝a bardziej ni┼╝ fabu┼éa filmu, to w┼éa┼Ťnie prawdziwe wydarzenia, kt├│re mia┼éy miejsce w Stanach Zjednoczonych w okresie niewolnictwa. By┼éy niewolnik Solomon Northup spisa┼é swoje traumatyczne do┼Ťwiadczenia, a na ich podstawie powsta┼éy dwa filmy: ÔÇ×Droga do wolno┼ŤciÔÇŁ (ang. Solomon Northup's Odyssey) z 1984 r. oraz ÔÇ×ZniewolonyÔÇŁ (ang. 12 Years a Slave) z 2013 r.


W swoim pami─Ötniku niewolnika pisze: ÔÇ×Sta┼éem na p┼éocie, dop├│ki psy nie dotar┼éy do prasy bawe┼énianej. W jednej chwili ich d┼éugie, dzikie wrzaski zapowiedzia┼éy, ┼╝e by┼éy na moim tropie. Zeskakuj─ůc z mojej pozycji, pobieg┼éem w stron─Ö bagna. Strach dodawa┼é mi si┼é i stara┼éem si─Ö ze wszystkich si┼é. Co kilka chwil s┼éysza┼éem wycie ps├│w. Dochodzi┼éy do mnie. Ka┼╝de wycie by┼éo coraz bli┼╝ej. W ka┼╝dej chwili spodziewa┼éem si─Ö, ┼╝e wskocz─ů mi na plecy - spodziewaj─ůc si─Ö, ┼╝e ich d┼éugie z─Öby zatapiaj─ů si─Ö w moje cia┼éo. By┼éo ich tak wiele. Wiedzia┼éem, ┼╝e rozerw─ů mnie na strz─Öpy, ┼╝e przyprawi─ů mnie od razu o ┼Ťmier─çÔÇŁ. Wstrz─ůsaj─ůce wyznanie nie jest oczywi┼Ťcie odosobnione, a ÔÇ×bia┼ée psyÔÇŁ (a raczej, m├│wi─ůc precyzyjnie, ÔÇ×psy bia┼éychÔÇŁ) tresowane by┼éy w polowaniu na uciekinier├│w niczym na zwierzyn─Ö ÔÇô mog┼éy gry┼║─ç i kaleczy─ç ofiary do woli, p├│┼║niej uciekiniera i tak czeka┼éo jeszcze 300 bat├│w...


ÔÇ×Bia┼éy piesÔÇŁ jest nie┼║le zrealizowany, a dw├│ch treser├│w (czarny i bia┼éy) reprezentuje dwie postawy: ten pierwszy twierdzi, ┼╝e jest w stanie ÔÇ×wyleczy─çÔÇŁ psa z rasizmu, drugi ÔÇô ┼╝e nie ma na to szans. W ko┼äcu pies nie wie, ┼╝e to, co robi, jest z┼ée i niepoprawne politycznie ÔÇô po prostu zosta┼é tak wyszkolony. Bia┼éy treser zdaje sobie z tego spraw─Ö i sceptycznie podchodzi do trening├│w kolegi. W filmie pada stwierdzenie, ┼╝e psa nale┼╝y ÔÇ×z┼éama─çÔÇŁ, a ka┼╝dy, kto interesuje si─Ö zwierz─Ötami wie, co to okre┼Ťlenie niesie ze sob─ů: cierpienie, przemoc, zastraszanie. Co ciekawe, w filmie nie pokazuje nam si─Ö tych ÔÇ×metod pracyÔÇŁ z psem, a odczulanie psa polega na zdobyciu jego zaufania. Czy si─Ö uda┼éo? Nie zdradz─Ö.


Pomimo niepokojów, że film wywoła zamieszki na tle rasowym, reżyser zapewniał o jego antyrasistowskiej wymowie. Samuel Fuller był bowiem znany jak zwolennik integracji rasowej oraz z tego, ze proponował czarnoskórym aktorom ciekawe, niestereotypowe role. Film wyprodukowano w zaledwie 45 dni kosztem 7 milionów dolarów.


Mr. HydeÔÇÖa zagra┼éo w sumie pi─Ö─ç owczark├│w, wymienionych w napisach ko┼äcowych: Hans, Folsom, Son, Buster i Duke. Wyszkoli┼éo je dw├│ch trener├│w. American Humane Association monitorowa┼éo przebieg akcji, jednak nie pojawi┼é si─Ö dopisek ÔÇ×No Animals Were HarmedÔÇŁ co daje pole do spekulacji odno┼Ťnie wykorzystania ps├│w na planie.


Poza psami na planie zdj─Öciowym pojawi┼éo si─Ö bardzo wiele innych zwierz─ůt: lwy, tygrys, lama, szympans, nied┼║wied┼║, konie, makak, ma┼éy ry┼Ť, wilki, ocelot, ┼Ťwinie, s┼éo┼ä indyjski, wielb┼é─ůdÔÇŽW ┼Ťcie┼╝ce d┼║wi─Ökowej us┼éyszymy wiele g┼éos├│w zwierz─ůt, poza tym w r├│┼╝nych obiektach na ┼Ťcianach pojawiaj─ů si─Ö ich wizerunki (g┼é├│wnie s─ů to lecznica weterynaryjna i o┼Ťrodek szkolenia zwierz─ůt wyst─Öpuj─ůcych w filmach). Co my┼Ťle─ç o tym filmie? Tradycyjnie ÔÇô najlepiej samemu to sprawdzi─ç.



Comments


bottom of page