­čÄČ Czarna magia na Manhattanie (1958)

Zaktualizowano: cze 11


ÔÇ×Czarna magia na ManhattanieÔÇŁ (ang. Bell, Book and Candle), kt├│rej re┼╝yserem jest Richard Quine, to skrzy┼╝owanie komedii romantycznej z filmem fantasy. Natrafi┼éam na niego przypadkiem. Bardzo lubi─Ö takie niespodzianki, poniewa┼╝ w filmie wyst─Öpuje oczywi┼Ťcie kot.


Ale od pocz─ůtku: poznajemy histori─Ö Gillian Holroyd, w┼éa┼Ťcicielki galerii sztuki afryka┼äskiej (w tej roli pi─Ökna Kim Novak) oraz jej s─ůsiada, wydawcy Sheparda ÔÇśShepaÔÇÖ Hendersona (w kt├│rego wcieli┼é si─Ö jeden z moich ulubionych ameryka┼äskich aktor├│w, James Stewart). Ta dw├│jka spotka┼éa si─Ö w tym samym roku ju┼╝ wcze┼Ťniej na planie filmowym ÔÇ×Zawrotu g┼éowyÔÇŁ w re┼╝yserii Alfreda Hitchcocka. W filmie wyst─Öpuje te┼╝ znany komik Jack Lemmon w roli brata kobiety, NickyÔÇÖego.


Gillian (kt├│ra nale┼╝y do rodu czarownic) zakochuje si─Ö w swoim s─ůsiedzie. Film koncentruje si─Ö wi─Öc na perypetiach wok├│┼é jej pr├│b podbicia jego serca za pomoc─ů magii. I tutaj do akcji wkracza kot syjamski. Co warto podkre┼Ťli─ç, w latach 50. i 60. w Stanach Zjednoczonych panowa┼éa moda na przedstawicieli tej rasy. Wystarczy wspomnie─ç filmy takie jak ÔÇ×Zakochany kundelÔÇŁ (ang. Lady and the Tramp) z 1955 r., ÔÇ×Niezwyk┼éa podr├│┼╝ÔÇŁ (ang. Incredible Journey) z 1963 r., ÔÇ×Koci detektywÔÇŁ (ang. That Darn Cat!) z 1965 r. czy ÔÇ×Przygody PriscilliÔÇŁ (ang. The Perils of Priscilla) z roku 1969. O tym ostatnim pisa┼éam ju┼╝ na blogu.


Obecnie profil rasy jest kompletnie inny: koty te maj─ů znacznie wyd┼éu┼╝one pyszczki i uszy, a dawny, ÔÇ×zaokr─ůglonyÔÇŁ wzorzec kota syjamskiego przypomina obecnie kot tonkijski (tonki┼äski), kt├│ry jest krzy┼╝├│wk─ů kota syjamskiego z burma┼äskim.


Wracaj─ůc do kociego bohatera filmu: imi─Ö Pyewacket (w skr├│cie Pye) odnosi si─Ö pono─ç do tak zwanego chowa┼äca, czyli ducha opisanego przez rzekom─ů czarownic─Ö w 1644 r. Jest to duch domowego ogniska. Co ciekawe, w 1957 r. tw├│rcy filmu dali w gazecie og┼éoszenie (tak naprawd─Ö w formie artyku┼éu), w kt├│rym napisali, jakiego kota poszukuj─ů do swojej produkcji. Wed┼éug gazety ÔÇ×Hollywood TodayÔÇŁ do wykonania okre┼Ťlonych uj─Ö─ç w filmie potrzeba by┼éo a┼╝ 12 kot├│w. Ostatecznie w rol─Ö Pyewacketa wcieli┼é si─ÖÔÇŽPyewacket, prywatny kot Kim Novak i to on zagra┼é w wi─Ökszo┼Ťci uj─Ö─ç obecnych w filmie, a jego imi─Ö zosta┼éo umieszczone w scenariuszu, gdy┼╝ doskonale do niego pasowa┼éo. Z pewno┼Ťci─ů kot czu┼é si─Ö swobodniej i by┼é spokojniejszy na planie z uwagi na obecno┼Ť─ç swojej pani.


Pyewacket pomaga Gillian oczarowa─ç Shepa: dw├│jka ta siedzi naprzeciwko m─Ö┼╝czyzny i usilnie si─Ö w niego wpatruje. W tej scenie pada na nich niebieski blask (to uj─Öcie mo┼╝ecie zobaczy─ç w komentarzu pod tekstem), a kot mruczy coraz g┼éo┼Ťniej (podobno mi┼éo┼Ťnicy kot├│w syjamskich zbojkotowali film, gdy┼╝ uznali, ┼╝e d┼║wi─Öki wydawane w filmie nie s─ů tymi w rzeczywisto┼Ťci wydawanymi przez syjamy). Pyewacketa widzimy te┼╝, kiedy jest noszony (oplata si─Ö wok├│┼é szyi Gillian niemal┼╝e jak w─ů┼╝), przesiaduje na szafce lub na ni─ů wskakuje. Wszystko obserwuje spod na wp├│┼é przymkni─Ötych powiek. Otrzymuje ma┼éy drapak pod choink─Ö, ale w trakcie trwania filmu nie zostaje on nawet rozpakowany. Kota widzimy te┼╝, jak stoi na parapecie za oknem (o zgrozo). W chwili, kiedy kobieta w imi─Ö mi┼éo┼Ťci wyrzeka si─Ö swoich czarodziejskich mocy, kot j─ů opuszcza, gdy┼╝ jego rola dobieg┼éa ko┼äca. Wybiega wi─Öc na ruchliw─ů ulic─ÖÔÇŽNa moment trafia jeszcze do Gillian schwytany przez Shepa (kt├│ry zreszt─ů w ma┼éo subtelny spos├│b wpycha go do a┼╝urowego kosza na ┼Ťmieci z braku transport├│wki i tak przynosi go do s─ůsiadki)ÔÇŽOna jednak zwraca mu wolno┼Ť─ç, a zwierz─Ö przy┼é─ůcza si─Ö do jej cioci i brata.


Wsp├│┼éczesne odczytania filmu wskazuj─ů na to, ┼╝e w latach 50. w Stanach Zjednoczonych (i nie tylko) wyrzeczenie si─Ö przez kobiet─Ö swoich umiej─Ötno┼Ťci i skupienie tylko i wy┼é─ůcznie na zdobyciu m─Ö┼╝a traktowane by┼éo jako szcz─Ö┼Ťliwe zako┼äczenie filmu. Z dzisiejszej perspektywy m├│wi si─Ö o tym, ┼╝e kobieta po┼Ťwi─Öca si─Ö tu w imi─Ö mi┼éo┼Ťci, rezygnuj─ůc ze swego daru i trac─ůc przy tym kota.


Dla mnie najwa┼╝niejsze sceny z udzia┼éem kociego bohatera to te, w kt├│rych widzimy jego punkt widzenia (s─ů to dwa uj─Öcia, gdy patrzy on na par─Ö z wysoko┼Ťci p├│┼éki). Obraz jest wtedy czarno-bia┼éy i troch─Ö zw─Ö┼╝ony, jakby ┼Ťcie┼Ťniony. Mo┼╝e mie─ç na to wp┼éyw zez, kt├│ry by┼é kiedy┼Ť bardzo cz─Östo spotykany u syjam├│w. Czarno-bia┼éy spos├│b widzenia kota nie jest jednak zgodny z prawd─ů z perspektywy dzisiejszej nauki wiemy ju┼╝, ┼╝e zwierz─Öta te widz─ů niekt├│re kolory ze spektrum barw fioletowego, niebieskiego, zielonego i ┼╝├│┼étego. Podobno nie widz─ů czerwieni.

Og├│lnie rzecz bior─ůc, film jest bardzo przyjemny w odbiorze, lekki, i na pewno warto si─Ö z nim zapozna─ç, chocia┼╝by z uwagi na pi─Öknego kota syjamskiego.