­čÄČ Droga do domu (1996)

Zaktualizowano: cze 12


ÔÇ×Droga do domuÔÇŁ (ang. Fly Away Home) z 1996 r. wpisuje si─Ö w nurt film├│w familijnych ze zwierz─Öcymi bohaterami, kt├│rych w latach 90. XX w. powsta┼éo bardzo du┼╝o.


Jest to kolejny film Carrolla Ballarda, kt├│ry powsta┼é na podstawie biografii (w tym przypadku Billa Lishmana). Autorem zdj─Ö─ç (kt├│re powsta┼éy w po┼éudniowym Ontario w Kanadzie) jest ulubiony operator re┼╝ysera ÔÇô utalentowany Caleb Deschanel.


Film jest ciekawy z kilku powod├│w. Pierwszym i najbardziej oczywistym jest wprowadzenie jako g┼é├│wnej bohaterki trzynastoletniej dziewczynki (w tej roli Anna Paquin, kt├│ra trzy lata wcze┼Ťniej zagra┼éa w Fortepianie Jane Campion). Do tej pory (i p├│┼║niej) przygody ilustrowane w filmach Ballarda s─ů udzia┼éem ch┼éopc├│w. Dzi─Öki temu zabiegowi dziewczynki mog─ů identyfikowa─ç si─Ö z odwa┼╝n─ů i przedsi─Öbiorcz─ů postaci─ů.


Fabu┼é─Ö mo┼╝na stre┼Ťci─ç nast─Öpuj─ůco: osierocona przez matk─Ö Amy trafia pod opiek─Ö ojca o imieniu Thomas (z kt├│rym dot─ůd nie mia┼éa regularnego kontaktu). Po zniszczeniu cz─Ö┼Ťci lasu przez buldo┼╝ery, znajduje opuszczone jaja g─Ösi bernikli kanadyjskiej . Zabiera je do domu i chowa w gara┼╝u do wy┼Ťcielonej szuflady . Gdy piskl─Öta si─Ö wykluwaj─ů, ojciec (grany przez Jeffa Danielsa) informuje j─ů, ┼╝e musz─ů one wr├│ci─ç na wolno┼Ť─ç. W tym celu wykorzystuj─ů skonstruowany przez Thomasa wynalazek ÔÇô motolotni─Ö, za kt├│r─ů pod─ů┼╝aj─ů g─Ösi. Dzi─Öki temu mog─ů odbywa─ç treningi przed lotem w cieplejsze rejony ┼Ťwiata. Po wielu perypetiach dziewczynka odprowadza swoich podopiecznych w bezpieczne miejsce.


O walorach artystycznych filmu decyduj─ů g┼é├│wnie dwa czynniki: pi─Ökna muzyka Marka Ishama oraz doskona┼ée zdj─Öcia (zw┼éaszcza efektowne uj─Öcia ÔÇ×z lotu ptakaÔÇŁ). G─Ösi pe┼éni─ů w filmie wa┼╝n─ů rol─Ö ÔÇô pomagaj─ů ojcu i c├│rce na nowo nawi─ůza─ç wi─Özi zerwane dziesi─Ö─ç lat wcze┼Ťniej. Poza tym odwracaj─ů uwag─Ö Amy od niedawno prze┼╝ytej traumy (w wypadku samochodowym, w kt├│rym bra┼éa udzia┼é, straci┼éa matk─Ö).


Ogl─ůdaj─ůc film uwa┼╝nie mo┼╝na dostrzec pewn─ů niekonsekwencj─Ö ÔÇô w uj─Öciach z piskl─Ötami pojawia si─Ö czterna┼Ťcie ptak├│w, w uj─Öciach stada pod─ů┼╝aj─ůcego za motolotni─ů jest ich ju┼╝ szesna┼Ťcie. Wed┼éug napis├│w ko┼äcowych, druga liczba jest prawid┼éowa. Je┼Ťli chodzi o nadawanie imion (a co za tym idzie, podkre┼Ťlanie podmiotowo┼Ťci zwierz─Öcia), tylko jedna z g─Ösi je otrzymuje. Jest to Igor, najs┼éabszy osobnik spo┼Ťr├│d stada. Poza g─Ö┼Ťmi w filmie widzimy w jednej ze scen (konkretnie w retrospekcji) czarnego labradora. Je┼Ťli chodzi o inne przejawy obecno┼Ťci zwierz─ůt, pojawiaj─ů si─Ö wypchane ptaki, a tak┼╝e rze┼║by ojca Amy (puma i jele┼ä w scence rodzajowej oraz smok). Jeden z samolot├│w jest pomalowany w taki spos├│b, ┼╝e przypomina ogromn─ů bernikl─Ö.


Je┼Ťli chodzi o podmiotowe ukazanie ptak├│w, ich punkt widzenia jest kilkukrotnie widoczny. S─ů to chwile, w kt├│rych piskl─Öta przedzieraj─ůc si─Ö przez traw─Ö pr├│buj─ů dogoni─ç Amy (kamera znajduje si─Ö na poziomie trawy za dzieckiem), a tak┼╝e wtedy, gdy doros┼ée ju┼╝ ptaki obserwuj─ů lataj─ůc─ů w pobli┼╝u motolotni─Ö.

Warto przy tym wspomnie─ç o zjawisku imprintingu (inaczej wdrukowaniu) , przypisywanym Konradowi Lorenzowi. Ten etolog zas┼éyn─ů┼é spacerami ze swoim stadkiem g─Ösi, kt├│re traktowa┼éo go jak matk─Ö, wsz─Ödzie za nim pod─ů┼╝aj─ůc. Imprinting polega na ÔÇ×wdrukowaniuÔÇŁ sobie w pami─Ö─ç pierwszej postaci, kt├│r─ů widzi si─Ö tu┼╝ po urodzeniu (w tym przypadku po wykluciu). Wi─Ö┼║ nawi─ůzana z ni─ů jest bardzo silna i d┼éugotrwa┼éa. Najcz─Ö┼Ťciej kojarzone z tym zjawiskiem s─ů g─Ösi, co film Ballarda zdaje si─Ö tylko potwierdza─ç.


Film Ballarda porusza w─ůtek ochrony ┼Ťrodowiska i tego, w jaki spos├│b zwierz─Öta (w tym przypadku ptaki) trac─ů swoje siedliska, a przez to szans─Ö na odchowanie m┼éodych. Stanowi to niew─ůtpliw─ů warto┼Ť─ç, tym bardziej, ┼╝e jest on skierowany do m┼éodego odbiorcy. Jedna z ko┼äcowych scen, kiedy lot Amy i g─Ösi ┼Ťledz─ů telewizja oraz rzesze ludzi, kt├│rzy jej kibicuj─ů, ko┼äczy si─Ö triumfem dziewczynki, kt├│ra w pojedynk─Ö pokona┼éa system. Dzi─Öki temu staje si─Ö lokaln─ů bohaterk─ů, a plany budowlane leg┼éy w gruzach. Bezduszna eksploracja ┼Ťrodowiska naturalnego zostaje wi─Öc w filmie napi─Ötnowana. Ponadto, w filmie pojawia si─Ö pogadanka w szkole na temat konieczno┼Ťci ochrony przyrody.


ÔÇ×Droga do domuÔÇŁ to kolejny film nakr─Öcony z ludzkiej perspektywy, chocia┼╝ wspomniane uj─Öcia, w kt├│rych g─Ösi obserwuj─ů dziewczynk─Ö i jej ojca daj─ů sygna┼é, ┼╝e i ten punkt widzenia zostaje zauwa┼╝ony, chocia┼╝ jest go zdecydowanie mniej. Sprawczo┼Ť─ç ptak├│w jest ograniczona ÔÇô najpierw s─ů zdane na ┼éask─Ö i opiek─Ö ludzi, potem r├│wnie┼╝ tylko dzi─Öki nim ucz─ů si─Ö pokonywa─ç dalsze trasy. Zoo-biografia jest w tym przypadku wsp├│lna dla wszystkich g─Ösi ÔÇô od momentu wyklucia, a┼╝ po uzyskanie samodzielno┼Ťci.