top of page

馃幀 Duma: Podr贸偶 do domu (2005)

Zaktualizowano: 11 cze 2021


Film Duma: Podr贸偶 do domu (ang. Duma) z 2005 r. to w warstwie fabularnej kolejny powr贸t Carrolla Ballarda do relacji dziecko-zwierz臋. Tym razem tytu艂owym bohaterem jest gepard.


Podobnie jak w przypadku Czarnego rumaka i Ju偶 nigdy nie zawyje wilk, r贸wnie偶 przy tej okazji Ballard si臋gn膮艂 po literatur臋 dzieci臋c膮. Film powsta艂 na podstawie biograficznej ksi膮偶ki 鈥濲ak to by艂o z Dooms鈥 (ang. How It Was with Dooms) autorstwa Carol Cawthry Hopcraft i Xana Hopcrafta, kt贸ra ukaza艂a si臋 w 1997 r., stanowi jednak jej lu藕n膮 adaptacj臋.


Fabu艂a jest bardzo charakterystyczna dla filmu familijnego: w po艂udniowej Afryce ch艂opiec wraz z ojcem znajduj膮 przy drodze ma艂ego geparda. Postanawiaj膮 zabra膰 go do domu i wychowa膰 . Samiec geparda, zwany Duma (w j臋zyku suahili wyraz ten oznacza geparda) zachowuje si臋 jak typowe zwierz臋 towarzysz膮ce. 艢pi z ch艂opcem, bawi si臋 z nim, a nawet od-wiedza go w szkole. Po 艣mierci ojca ch艂opiec o imieniu Xan postanawia sam wykona膰 misj臋, kt贸r膮 razem planowali: przywr贸ci膰 zwierz臋 naturze. W tym celu ucieka z domu na motorze ojca (w przyczepie umieszcza geparda) i rozpoczyna wielk膮 przygod臋. Po wielu perypetiach, ch艂opiec z trudem rozstaje si臋 z Dum膮, kt贸ry szybko znajduje sobie towarzyszk臋.


Ju偶 uj臋cie otwarcia ukazuje nam ca艂y wachlarz gatunk贸w: widzimy pi臋膰 marabut贸w, pawiany oraz gepardzic臋 z m艂odymi, jak r贸wnie偶 lwy, kt贸re zabijaj膮 jej wszystkie dzieci poza Dum膮. Ponadto, w filmie pojawiaj膮 si臋 krokodyle, guziec, kury, strusie, gazele i oswojone galago (ang. Bush baby) o imieniu Mashaka (w suahili to kto艣 powoduj膮cy k艂opoty). To ostatnie jest oswojone i towarzyszy Ripowi podczas jego w臋dr贸wki.


Po nadaniu zwierz臋ciu imienia, narrator (kt贸rym jest Xan) stwierdza, 偶e wraz z tym aktem jako rodzina stali si臋 za nie odpowiedzialni . To ojciec u艣wiadamia synowi, 偶e miejsce Dumy jest na wolno艣ci. Innymi s艂owy, podkre艣lone zostaje znaczenie instynktu i nie-uchronna potrzeba jego realizacji.


Jedyne uj臋cie, w kt贸rym odzwierciedlono punkt widzenia du偶ego kota to moment, w kt贸rym m艂ody gepard kieruje si臋 w stron臋 jezdni. Ma to miejsce w nocy. Widzimy wysoki z perspektywy malucha p艂ot, co sugeruje, 偶e zastanawia si臋 on, jak pokona膰 przeszkod臋. Scena ta bezpo艣rednio poprzedza przyjazd kabrioletu, kt贸rym podr贸偶uj膮 ojciec z synem.


Innym ciekawym zabiegiem jest ukazanie zawrotnej pr臋dko艣ci, osi膮ganej z 艂atwo艣ci膮 przez geparda. Uj臋cie zosta艂o wykonane za pomoc膮 kamery poruszaj膮cej si臋 r贸wnolegle do biegn膮cego zwierz臋cia, co pozwala nie tylko dobrze prze艣ledzi膰 jego ruchy, lecz tak偶e lepiej wyobrazi膰 sobie, jak to jest by膰 gepardem .


Interesuj膮cym w膮tkiem jest afryka艅ski mit o gepardach, kt贸ry przytacza Xanowi Ripkuna. Jest to typowo ludowa przypowie艣膰, w kt贸rej niezrozumia艂e dla cz艂owieka zjawisko (w tym przypadku czarne smugi na g艂owie geparda) zostaje wyt艂umaczone w zrozumia艂y spos贸b. Dla s艂uchaj膮cych wyja艣nienie to mo偶e by膰 prawdopodobne. Inny, tym razem inuicki mit pojawia si臋 w 鈥濲u偶 nigdy nie zawyje wilk鈥 (dotyczy on odwiecznej relacji wilki-karibu). Opowie艣膰 o Bucefale (koniu Aleksandra Wielkiego), kt贸ra pojawia si臋 w Czarnym rumaku, ma ju偶 inny charakter, opiera si臋 bowiem na postaciach historycznych, a nie na mitycznych wyja艣nieniach tego, jak powsta艂 艣wiat i jego czworono偶ni mieszka艅cy.


Wsp贸ln膮 cech膮 Czarnego rumaka, Drogi do domu i Dumy: Powrotu do domu jest to, 偶e w ka偶dym z tych film贸w dzieci臋cy bohater zostaje pozbawiony jednego z rodzic贸w. W pierwszych dw贸ch jest to 艣mier膰 w wyniku wypadku, w ostatnim 鈥 na skutek choroby.


Podobnie jak w filmie Droga do domu, i tutaj relacja ze zwierz臋ciem pomaga pogodzi膰 si臋 ze strat膮 bliskiej osoby oraz w naprawieniu relacji z pozosta艂ym przy 偶yciu rodzicem. Podr贸偶 odbyta ze zwierz臋tami w obu przypadkach pozwala odnale藕膰 si臋 m艂odemu bohaterowi, nabra膰 pewno艣ci siebie i odzyska膰 wewn臋trzny spok贸j.


Podmiotowo艣膰 geparda Dumy przejawia si臋 w jego zoo-biografii (podobnie, jak w przypadku bernikli kanadyjskich z Drogi do domu, 艣ledzimy los zwierz臋cia od 鈥瀌zieci艅stwa鈥 a偶 do usamodzielnienia si臋 i jego powrotu na 艂ono natury). Zwierz臋ciu zosta艂o nadane imi臋, przez pewien czas funkcjonuje jak zwierz臋 domowe. Jego potrzeby gatunkowe s膮 brane przez uwag臋 (st膮d bierze pocz膮tek podr贸偶 ku zwr贸ceniu dzikiego kota naturze). Pe艂na sprawczo艣膰 geparda pojawia si臋 po wypuszczeniu go na wolno艣膰. Wtedy mo偶e ju偶 decydowa膰 o podj臋ciu kontaktu z przedstawicielk膮 swojego gatunku.




bottom of page