­čÄČ Duma: Podr├│┼╝ do domu (2005)

Zaktualizowano: cze 11


Film Duma: Podróż do domu (ang. Duma) z 2005 r. to w warstwie fabularnej kolejny powrót Carrolla Ballarda do relacji dziecko-zwierzę. Tym razem tytułowym bohaterem jest gepard.


Podobnie jak w przypadku Czarnego rumaka i Ju┼╝ nigdy nie zawyje wilk, r├│wnie┼╝ przy tej okazji Ballard si─Ögn─ů┼é po literatur─Ö dzieci─Öc─ů. Film powsta┼é na podstawie biograficznej ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Jak to by┼éo z DoomsÔÇŁ (ang. How It Was with Dooms) autorstwa Carol Cawthry Hopcraft i Xana Hopcrafta, kt├│ra ukaza┼éa si─Ö w 1997 r., stanowi jednak jej lu┼║n─ů adaptacj─Ö.


Fabu┼éa jest bardzo charakterystyczna dla filmu familijnego: w po┼éudniowej Afryce ch┼éopiec wraz z ojcem znajduj─ů przy drodze ma┼éego geparda. Postanawiaj─ů zabra─ç go do domu i wychowa─ç . Samiec geparda, zwany Duma (w j─Özyku suahili wyraz ten oznacza geparda) zachowuje si─Ö jak typowe zwierz─Ö towarzysz─ůce. ┼Üpi z ch┼éopcem, bawi si─Ö z nim, a nawet od-wiedza go w szkole. Po ┼Ťmierci ojca ch┼éopiec o imieniu Xan postanawia sam wykona─ç misj─Ö, kt├│r─ů razem planowali: przywr├│ci─ç zwierz─Ö naturze. W tym celu ucieka z domu na motorze ojca (w przyczepie umieszcza geparda) i rozpoczyna wielk─ů przygod─Ö. Po wielu perypetiach, ch┼éopiec z trudem rozstaje si─Ö z Dum─ů, kt├│ry szybko znajduje sobie towarzyszk─Ö.


Ju┼╝ uj─Öcie otwarcia ukazuje nam ca┼éy wachlarz gatunk├│w: widzimy pi─Ö─ç marabut├│w, pawiany oraz gepardzic─Ö z m┼éodymi, jak r├│wnie┼╝ lwy, kt├│re zabijaj─ů jej wszystkie dzieci poza Dum─ů. Ponadto, w filmie pojawiaj─ů si─Ö krokodyle, guziec, kury, strusie, gazele i oswojone galago (ang. Bush baby) o imieniu Mashaka (w suahili to kto┼Ť powoduj─ůcy k┼éopoty). To ostatnie jest oswojone i towarzyszy Ripowi podczas jego w─Ödr├│wki.


Po nadaniu zwierz─Öciu imienia, narrator (kt├│rym jest Xan) stwierdza, ┼╝e wraz z tym aktem jako rodzina stali si─Ö za nie odpowiedzialni . To ojciec u┼Ťwiadamia synowi, ┼╝e miejsce Dumy jest na wolno┼Ťci. Innymi s┼éowy, podkre┼Ťlone zostaje znaczenie instynktu i nie-uchronna potrzeba jego realizacji.


Jedyne uj─Öcie, w kt├│rym odzwierciedlono punkt widzenia du┼╝ego kota to moment, w kt├│rym m┼éody gepard kieruje si─Ö w stron─Ö jezdni. Ma to miejsce w nocy. Widzimy wysoki z perspektywy malucha p┼éot, co sugeruje, ┼╝e zastanawia si─Ö on, jak pokona─ç przeszkod─Ö. Scena ta bezpo┼Ťrednio poprzedza przyjazd kabrioletu, kt├│rym podr├│┼╝uj─ů ojciec z synem.


Innym ciekawym zabiegiem jest ukazanie zawrotnej pr─Ödko┼Ťci, osi─ůganej z ┼éatwo┼Ťci─ů przez geparda. Uj─Öcie zosta┼éo wykonane za pomoc─ů kamery poruszaj─ůcej si─Ö r├│wnolegle do biegn─ůcego zwierz─Öcia, co pozwala nie tylko dobrze prze┼Ťledzi─ç jego ruchy, lecz tak┼╝e lepiej wyobrazi─ç sobie, jak to jest by─ç gepardem .


Interesuj─ůcym w─ůtkiem jest afryka┼äski mit o gepardach, kt├│ry przytacza Xanowi Ripkuna. Jest to typowo ludowa przypowie┼Ť─ç, w kt├│rej niezrozumia┼ée dla cz┼éowieka zjawisko (w tym przypadku czarne smugi na g┼éowie geparda) zostaje wyt┼éumaczone w zrozumia┼éy spos├│b. Dla s┼éuchaj─ůcych wyja┼Ťnienie to mo┼╝e by─ç prawdopodobne. Inny, tym razem inuicki mit pojawia si─Ö w ÔÇ×Ju┼╝ nigdy nie zawyje wilkÔÇŁ (dotyczy on odwiecznej relacji wilki-karibu). Opowie┼Ť─ç o Bucefale (koniu Aleksandra Wielkiego), kt├│ra pojawia si─Ö w Czarnym rumaku, ma ju┼╝ inny charakter, opiera si─Ö bowiem na postaciach historycznych, a nie na mitycznych wyja┼Ťnieniach tego, jak powsta┼é ┼Ťwiat i jego czworono┼╝ni mieszka┼äcy.


Wsp├│ln─ů cech─ů Czarnego rumaka, Drogi do domu i Dumy: Powrotu do domu jest to, ┼╝e w ka┼╝dym z tych film├│w dzieci─Öcy bohater zostaje pozbawiony jednego z rodzic├│w. W pierwszych dw├│ch jest to ┼Ťmier─ç w wyniku wypadku, w ostatnim ÔÇô na skutek choroby.


Podobnie jak w filmie Droga do domu, i tutaj relacja ze zwierz─Öciem pomaga pogodzi─ç si─Ö ze strat─ů bliskiej osoby oraz w naprawieniu relacji z pozosta┼éym przy ┼╝yciu rodzicem. Podr├│┼╝ odbyta ze zwierz─Ötami w obu przypadkach pozwala odnale┼║─ç si─Ö m┼éodemu bohaterowi, nabra─ç pewno┼Ťci siebie i odzyska─ç wewn─Ötrzny spok├│j.


Podmiotowo┼Ť─ç geparda Dumy przejawia si─Ö w jego zoo-biografii (podobnie, jak w przypadku bernikli kanadyjskich z Drogi do domu, ┼Ťledzimy los zwierz─Öcia od ÔÇ×dzieci┼ästwaÔÇŁ a┼╝ do usamodzielnienia si─Ö i jego powrotu na ┼éono natury). Zwierz─Öciu zosta┼éo nadane imi─Ö, przez pewien czas funkcjonuje jak zwierz─Ö domowe. Jego potrzeby gatunkowe s─ů brane przez uwag─Ö (st─ůd bierze pocz─ůtek podr├│┼╝ ku zwr├│ceniu dzikiego kota naturze). Pe┼éna sprawczo┼Ť─ç geparda pojawia si─Ö po wypuszczeniu go na wolno┼Ť─ç. Wtedy mo┼╝e ju┼╝ decydowa─ç o podj─Öciu kontaktu z przedstawicielk─ů swojego gatunku.