­čÄČ Ko┼ä i lew (1952)

Zaktualizowano: cze 11


Jak pewnie zd─ů┼╝yli┼Ťcie zauwa┼╝y─ç, bardzo lubi─Ö wynajdywa─ç ma┼éo znane, zapomniane filmy. ÔÇ×Ko┼ä i lewÔÇŁ (ang. The Lion and the Horse) to western klasy B, film zapomniany (mo┼╝e i s┼éusznie), ale dla nas istotny z powodu pojawiaj─ůcych si─Ö tam zwierz─ůt. A troch─Ö ich tutaj mamy, poniewa┼╝ poza tytu┼éowymi bohaterami pojawia si─Ö tabun mustang├│w, pies, kruk, wiewi├│rka i skunks. Mimo ┼╝e jest to produkcja Warner Bros, stylem bardzo przypomina powstaj─ůce r├│wnolegle filmy Disneya ze zwierz─Ötami, pokazywane w naszej telewizji w cyklu ÔÇ×Walt Disney przedstawiaÔÇŁ.


Miejscem akcji jest po┼éudniowo-zachodnie Wyoming, cho─ç film cz─Ö┼Ťciowo by┼é kr─Öcony w Zion National Park w stanie Utah. Historia koncentruje si─Ö wok├│┼é ┼éowcy dzikich koni Bena, kt├│ry chwyta przyw├│dc─Ö stada mustang├│w, przepi─Öknego czarnego ogiera, destabilizuj─ůc oczywi┼Ťcie w ten spos├│b ca┼ée stado. Czarny ko┼ä (motyw znany m.in. ze starego serialu ÔÇ×ZorroÔÇŁ, ale te┼╝ wsz─Ödzie tam, gdzie dosiada go bohater negatywny) pojawi si─Ö p├│┼║niej w znacznie lepszym filmie pt. ÔÇ×Czarny rumakÔÇŁ z 1979 r. Carrolla Ballarda, o kt├│rym ju┼╝ sporo pisa┼éam. W omawianym filmie ko┼ä jest zdecydowanie najwi─Ökszym walorem. Wspomniany Ben sprzedaje go na rodeo, gdzie oczywi┼Ťcie nic dobrego go spotka─ç nie mo┼╝e. Po czasie m─Ö┼╝czyzna ┼╝a┼éuje swej decyzji, ko┼ä jest jednak wiele wart i Ben musi najpierw zarobi─ç, ┼╝eby go odkupi─ç.


Rumak jest niezwykle m─ůdry, a w kinie za rzadko zwraca si─Ö uwag─Ö na inteligencj─Ö koni. Inne sprytne filmowe konie to Tornado ze wspomnianego ÔÇ×ZorraÔÇŁ oraz Eryk, ko┼ä z cyrkow─ů przesz┼éo┼Ťci─ů w serialu ÔÇ×KarinoÔÇŁ. Tutaj ogier potrafi wyprowadzi─ç ludzi w pole (taranuje ogrodzenie i uwalnia stado), chowa si─Ö we wn─Öce skalnej i zza niej chytrze obserwuje ludzi, a by zmyli─ç pogo┼ä, przep┼éywa rzek─Ö. Potrafi skutecznie odstraszy─ç ludzi, jest odwa┼╝ny i walczy nawet z lwem (swoj─ů drog─ů jest to egzotyczne zestawienie zwierz─ůt).


Ben trafia na ranczo, na kt├│rym poznaje ma┼é─ů dziewczynk─Ö kln─ůc─ů na wz├│r otaczaj─ůcych j─ů m─Ö┼╝czyzn jak szewc (i manipuluj─ůc─ů dziadkiem), kt├│rej najlepszymi przyjaci├│┼émi s─ů pies o jak┼╝e oryginalnym imieniuÔÇŽ Pies, kruk Jimmy Lee, kt├│rego odchowa┼éa po tym, jak wypad┼é z gniazda oraz odwiedzaj─ůcy j─ů m┼éody skunks Willy oraz wiewi├│rka Pan Jones. Klacz ma┼éej Jenny to Suzie. Wracaj─ůc do kruka ÔÇô dziewczynka m├│wi, ┼╝e wsz─Ödzie za ni─ů pod─ů┼╝a i traktuje j─ů jak swoj─ů matk─Ö. Chodzi tutaj o zjawisko imprintingu, czyli inaczej m├│wi─ůc wdrukowanie, utrwalenie si─Ö wzorca rodzica u m┼éodego zwierz─Öcia (najbardziej znanym przyk┼éadem s─ů g─Ösi Konrada Lorenza, kt├│ry du┼╝o czasu po┼Ťwi─Öci┼é badaniu tego zjawiska), kt├│re wyst─Öpuje tylko w okre┼Ťlonym przedziale czasowym. W efekcie obiekt, kt├│ry jako pierwszy zostanie ujrzany i zapami─Ötany przez m┼éode, b─Ödzie przez nie uto┼╝samiany z matk─ů.


Lew z kolei to Brutus, zwierz─Ö prezentowane na tym samym rodeo. Widzimy go w klatce, po czym w trakcie opowie┼Ťci okazuje si─Ö, ┼╝e uciek┼é na preri─Ö, zaczyna si─Ö wi─Öc gor─ůczkowy po┼Ťcig ÔÇ×stadÔÇŁ m─Ö┼╝czyzn za du┼╝ym kotem, wyznaczono w ko┼äcu za niego 1500 dolar├│w nagrody.


Film ma wiele niedoci─ůgni─Ö─ç i z typowo antropocentrycznej perspektywy narratora, czyli Bena, relacjonuje kolejne przygody bohater├│w. Cz┼éowiek jest tu oczywi┼Ťcie panem wszech┼Ťwiata, kt├│ry ujarzmia dzikie zwierz─Öta i jest przekonany o tym, ┼╝e wy┼Ťwiadcza im tym przys┼éug─Ö (Ben m├│wi do konia: ÔÇ×Ani si─Ö obejrzysz, a b─Ödziesz oswojonyÔÇŁ). O zwierz─Ötach m├│wi si─Ö tutaj cz─Östo jak o ÔÇ×bestiachÔÇŁ, tak, jak gdyby mia┼éy jakiekolwiek szanse w starciu z t┼éumem uzbrojonych w strzelby m─Ö┼╝czyzn.


Zdj─Öcia cz─Östo zostaj─ů na siebie na┼éo┼╝one (np. uj─Öcie, kiedy lew idzie poprzez traw─Ö r├│wnolegle z dziewczynk─ů, jej psem i koniem po drugiej jej stronie, czy to, kiedy du┼╝y kot obserwuje rumaka z wysokiej ska┼éy).


Pojedynek lwa z koniem jest kuriozalny i z dzisiejszej perspektywy mo┼╝e nas ┼Ťmieszy─ç nieporadno┼Ťci─ů realizacji: ko┼ä nie jest atakowany przez prawdziwego lwa, a do grzbietu przyczepiono muÔÇŽpluszow─ů maskotk─Ö, kt├│ra go oczywi┼Ťcie denerwuje, efekt wierzgania zosta┼é wi─Öc uzyskany. Zbli┼╝enia na paszcz─Ö lwa atakuj─ůcego konia z g─Östwiny dwukrotnie ujawniaj─ů, ┼╝e jest to tylko lwia sk├│ra i kto┼Ť pod ni─ů ukryty. C├│┼╝, przyzwyczajeni do technologii CGI, od razu wychwycimy takie ÔÇ×kwiatkiÔÇŁ, a widok ten przypomina mi scen─Ö polowania z ÔÇ×Pana TadeuszaÔÇŁ z 1928 r., gdzie za nied┼║wiedzia zosta┼é przebrany cz┼éowiek, a dopiero w du┼╝ych zbli┼╝eniach widzimy g┼éow─Ö prawdziwego misia.


ÔÇ×Ko┼ä i lewÔÇŁ jest dost─Öpny w Internecie w marnej kopii. Z pewno┼Ťci─ů nie jest to seans obowi─ůzkowy, ale warto wiedzie─ç o istnieniu tego filmu.