top of page

­čÄČ Krowa (2021)


Zapis najwa┼╝niejszych chwil z ┼╝ycia krowy o imieniu Luma, ┼╝yj─ůcej na podlondy┼äskiej farmie po┼Ťr├│d 399 innych kr├│w bardzo mnie przygn─Öbi┼é, jednocze┼Ťnie jest niesamowicie pi─Ökny je┼Ťli chodzi o spos├│b filmowania tytu┼éowej bohaterki. Spojrzenia Lumy, jak to, gdy patrzy na swoje dziecko, czy jej rozpacz po jego brutalnym odebraniu, a tak┼╝e jej ostatni spacer ÔÇô wszystkie te sceny budz─ů g┼é─Öbokie emocje u empatycznego widza. Film porusza, jego warto┼Ť─ç utylitarna jest niew─ůtpliwa, natomiast pora teraz na jeden minus ÔÇô mimo wszystko, jest to wersja ÔÇ×lightowaÔÇŁ tego, co mogliby┼Ťmy zobaczy─ç, gdyby tw├│rczynie wzi─Ö┼éy na tapet wi─Öksz─ů ferm─Ö przemys┼éow─ů i gdyby ┼╝ycie bohaterki ko┼äczy┼éo si─Ö nie w domu, w ko┼äcu w do┼Ť─ç nietypowy jak na krow─Ö spos├│b, a nie w rze┼║ni. U widz├│w nieobytych z tematem mo┼╝e powsta─ç mylne wra┼╝enie, jakoby ka┼╝da krowa tak ko┼äczy┼éa ┼╝ycie ÔÇô zapewniam, ┼╝e mo┼╝e by─ç 100 razy gorzej, chocia┼╝ i tutaj uwa┼╝am, ┼╝e mo┼╝na by┼éo zrobi─ç to du┼╝o bardziej humanitarnie. Spoileruj─ůc ÔÇô Luma otrzymuje strza┼é w g┼éow─Ö niczym skazaniec podczas egzekucji. Czym zawini┼éa? Ma chore wymiona, a wi─Öc nie da ju┼╝ mleka. Nie da mleka, czyli zdaniem farmer├│w jest bezu┼╝yteczna i nie warto jej leczy─ç. Trudno si─Ö zgodzi─ç z takim podej┼Ťciem osobom, dla kt├│rych zwierz─Ö jest podmiotem, a nie przedmiotem.


W wywiadzie z re┼╝yserk─ů Andre─ů Arnold, przeprowadzaj─ůcy go Zdzis┼éaw Furga┼é napisa┼é s┼éowa, z kt├│rymi trudno si─Ö nie zgodzi─ç: ÔÇ×obserwujemy cykl ┼╝ycia tytu┼éowego zwierz─Öcia. To film kontemplacyjny i zarazem wstrz─ůsaj─ůcy, do b├│lu prawdziwy. Trudno o nim zapomnie─ç.ÔÇŁ


I jeszcze cytat z wypowiedzi Arnold: ÔÇ×Krowa to film, kt├│ry wymaga od widz├│w zaanga┼╝owania. Wykorzystujemy zwierz─Öta od setek lat, robimy to za zamkni─Ötymi drzwiami i wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b nie chce o tym my┼Ťle─ç. Ignorujemy ten ┼Ťwiat, nie komunikujemy si─Ö z natur─ů. A przecie┼╝ ten temat obejmuje wi─Ökszo┼Ť─ç z nas ÔÇô wszystkich tych, kt├│rzy jedz─ů mi─Öso lub w jaki┼Ť spos├│b u┼╝ywaj─ů produkt├│w pochodzenia zwierz─Öcego. (ÔÇŽ) Kiedy my┼Ťl─Ö teraz o Lumie, chce mi si─Ö p┼éaka─ç. Poznajemy j─ů na farmie jako pi─Ökn─ů istot─Ö, ale jej ┼╝yciem od narodzin do ┼Ťmierci zarz─ůdza kto inny. A przecie┼╝ wida─ç, ┼╝e drzemie w niej pewna duchowo┼Ť─ç, potrzeba wolno┼Ťci. Latami przez okna poci─ůg├│w obserwowa┼éam krowy na polach i rozmy┼Ťla┼éam o ich losie i o tym, w jaki spos├│b romantyzowana jest nasza relacja ze zwierz─Ötami gospodarskimi. Jako dzieci dostajemy ksi─ů┼╝eczki z obrazkami zwierz─ůt, gumowe zabawki wydaj─ůce odg┼éosy, uczymy si─Ö komunikowa─ç na ich przyk┼éadzie. ÔÇ×Jak robi krowa?ÔÇŁ, pytaj─ů nas, a my odpowiadamy. Chcia┼éam to troch─Ö odczarowa─ç. Skierowa─ç w stron─Ö tego ┼Ťwiata oko kamery, powiedzie─ç: ÔÇ×Zobaczcie, tak to wygl─ůda naprawd─Ö. Co o tym my┼Ťlicie?ÔÇŁ. I zdaj─Ö sobie spraw─Ö, ┼╝e wiele os├│b odwr├│ci g┼éow─Ö, ale naprawd─Ö pokaza┼éam to najdelikatniej jak si─Ö da┼éo. Mog┼éam spokojnie pozwoli─ç sobie na wi─Öcej, bo widzia┼éam du┼╝o wi─Öcej. Du┼╝o wi─Öcej gorszych rzeczyÔÇŁ.


W innym wywiadzie re┼╝yserka wyzna┼éa: ÔÇ×Podczas monta┼╝u ci─ůgle mimowolnie powtarza┼éam: Nie martw si─Ö Luma, widzimy ci─Ö. Nie jestem pewna, czy jakiekolwiek zwierz─Ö hodowlane naprawd─Ö czuje si─Ö widzianeÔÇŁ.


Praca nad filmem trwa┼éa dla Arnold 9 lat, dla Magdy Kowalczyk, operatorki ÔÇô 4.

Wywiad Pauliny Dudek z Kowalczyk z kolei ukazuje wi─Öksze zdystansowanie tw├│rczyni do tematu i mniej emocjonalne podej┼Ťcie ni┼╝ re┼╝yserki (przynajmniej ja odnosz─Ö takie wra┼╝enie po lekturze obydwu rozm├│w).


I cytat: ÔÇ×(ÔÇŽ) nigdy wcze┼Ťniej nie mia┼éam do czynienia z krowami, dla mnie mleko bra┼éo si─Ö z lod├│wki. Jak ju┼╝ zacz─Ö┼éy┼Ťmy kr─Öci─ç, Andrea powiedzia┼éa: "Jak krowie zabieraj─ů dziecko, to chyba jest smutna". Przestraszy┼éam si─Ö: rany, jak ja poka┼╝─Ö, ┼╝e krowa jest smutna? Mo┼╝e na tle zachodz─ůcego s┼éo┼äca zrobi─Ö tak─ů sylwet─Ö? Wtedy widz si─Ö kapnie, ┼╝e jest smutna! A potem zobaczy┼éam, ┼╝e krowy naprawd─Ö wyj─ů z rozpaczy, jak im si─Ö zabiera dzieci, szukaj─ů ich. Jak ludzie. To by┼é dla mnie szok.ÔÇŁ


Pokazuje to, jak nik┼éa jest powszechna wiedza o krowach i ile jeszcze pozostaje do przerobienia w tym temacie.ÔÇŁ I jeszcze inny ciekawy fragment wypowiedzi Kowalczyk: ÔÇ×W filmie jest scena, w kt├│rej ciel─Ö innej krowy pr├│buje przej┼Ť─ç za barierki. Luma, tytu┼éowa "Krowa", niedawno urodzi┼éa, wylizuje czule swojego cielaka. Ale zostawia go i idzie do tej ma┼éej kr├│wki, ┼╝eby ta nie zrobi┼éa sobie krzywdy. To spo┼éeczne zaanga┼╝owanie, co┼Ť, czego ludzie si─Ö ucz─ů latami. A krowy to maj─ů ot tak. Mo┼╝e my co┼Ť zatracili┼Ťmy w naszym rozwoju? Tak mi si─Ö wydawa┼éo w pewnych momentachÔÇŁ. I dalej: ÔÇ×Filmowa┼éam Lum─Ö jak cz┼éowieka. Krowy si─Ö bawi─ů, ciesz─ů, smuc─ů, s─ů matkami, starzej─ů si─Ö. Na samym pocz─ůtku Luma wsz─Ödzie by┼éa pierwsza. Pod koniec, gdy by┼éa ju┼╝ starsza i chora, analizowa┼éa nawet to, czy przej┼Ť─ç przez ka┼éu┼╝─Ö.ÔÇŁ Im d┼éu┼╝ej trwa film, tym trudniej nam patrze─ç na zmagania d┼║wigaj─ůcej wielki guz krowy.


I chocia┼╝ nie zgadzam si─Ö ze stwierdzeniem, ┼╝e Luma mia┼éa dobr─ů ┼Ťmier─ç, trzeba odda─ç sprawiedliwo┼Ť─ç Kowalczyk, gdy m├│wi, ┼╝e film j─ů zmieni┼é: ÔÇ×Zmieni┼é. Zupe┼énie inaczej patrz─Ö na zwierz─Öta, Luma sta┼éa si─Ö moj─ů kole┼╝ank─ů i wszystko mi jedno, czy to krowa, czy cz┼éowiek. Jedzenie mi─Ösa ograniczy┼éam do jednego posi┼éku tygodniowo, ale nie uda┼éo mi si─Ö go rzuci─ç ca┼ékowicie.


Na pytanie o ulubion─ů scen─Ö odpowiada: Tak. T─Ö, w kt├│rej Luma patrzy noc─ů w niebo. Ja bardzo du┼╝o pracuj─Ö i gdy czasem pojad─Ö sobie na weekend, patrz─Ö na wod─Ö. Luma bardzo du┼╝o pracowa┼éa i patrzy┼éa w gwiazdy. My┼Ťl─Ö, ┼╝e w takich chwilach czujemy si─Ö podobnie.ÔÇŁ





Kommentare


bottom of page