­čÄČ Liyana (2017)

Zaktualizowano: cze 12


ÔÇ×LiyanaÔÇŁ (kooprodukcja Suazi, USA i Kataru) w re┼╝yserii Aarona i Amandy Kopp├│w to ciekawe po┼é─ůczenie animacji i filmu dokumentalnego. Obraz zosta┼é wybrany najlepszym dokumentem na Mi─Ödzynarodowym Festiwalu Filmowym w Los Angeles w 2017 r.


W warstwie dokumentalnej to opowie┼Ť─ç o dzieciach z domu dziecka w afryka┼äskim Suazi, kt├│re bior─ů udzia┼é w warsztatach prowadzonych przez pisark─Ö i gaw─Ödziark─Ö Gcin─Ö Mhlophe. Zaj─Öcia te na poz├│r maj─ů na celu stworzenie zbiorowej ba┼Ťni, jednak ich ukryte znaczenie jest znacznie istotniejsze ÔÇô ma to by─ç zarazem terapia dla straumatyzowanych dzieci, kt├│re do┼Ťwiadczy┼éy w rodzinnych domach przemocy, osierocenia lub by┼éy ┼Ťwiadkami scen nie przeznaczonych dla dzieci─Öcych oczu.


Dzieci bardzo ch─Ötnie bior─ů udzia┼é w tworzeniu opowie┼Ťci o tytu┼éowej Liyanie, dziewczynie, kt├│ra sama do┼Ťwiadcza przemocy ze strony ojca, a nast─Öpnie musi wyruszy─ç w d┼éug─ů w─Ödr├│wk─Ö w poszukiwaniu swoich m┼éodszych braci-bli┼║niak├│w, kt├│rzy zostali porwani. W tej wyprawie towarzyszy jej ogromny, bia┼éy byk, kt├│rego radzi┼éa jej zabra─ç ze sob─ů babcia.


Wszystko, co wymy┼Ťl─ů mali podopieczni plac├│wki, jest nast─Öpnie przek┼éadane na j─Özyk animacji, kt├│ra precyzyjnie ilustruje s┼éowa dzieci. ÔÇ×LiyanaÔÇŁ stanowi wi─Öc po┼é─ůczenie ÔÇ×gadaj─ůcych g┼é├│wÔÇŁ oraz filmu animowanego, kt├│ry jest zreszt─ů pi─Öknie wykonany.


To, co stanowi sedno filmu to to, ┼╝e za pomoc─ů przebitek dowiadujemy si─Ö, ┼╝e dzieci tak naprawd─Ö opowiadaj─ů swoje historie i przemy┼Ťlenia, w kt├│re wyposa┼╝aj─ů fikcyjn─ů Liyan─Ö. Dzi─Öki opowie┼Ťci o niej, ich opiekunowie mog─ů wi─Öc dowiedzie─ç si─Ö o nich czego┼Ť, czego inaczej dzieci by nie opowiedzia┼éy. Za zas┼éon─ů w postaci filmowej dziewczynki czuj─ů si─Ö bezpieczne i s─ů zdecydowanie bardziej otwarte na dialog. Ich wyobra┼║nia i opowie┼Ťci, kt├│re snuj─ů przed kamer─ů, s─ů barwne i bardzo plastyczne. Udaje im si─Ö stworzy─ç, pi─Ökn─ů, lecz nie pozbawion─ů dramatyzmu histori─Ö, kt├│rej przes┼éanie g┼éosi, aby nigdy nie traci─ç odwagi i zawsze wierzy─ç w lepsze jutro. Jest to te┼╝ opowie┼Ť─ç o sile przyja┼║ni.


W ba┼Ťni wymy┼Ťlonej przez dzieci pojawia si─Ö wiele zwierz─ůt: przede wszystkim pi─Ökny byk, kt├│ry jest obro┼äc─ů i najlepszym przyjacielem dziewczynki, a tak┼╝e krowy, kury, dziesi─Ö─ç krokodyli, kameleon, wieloryb, ryby, hieny, s─Öpy, paw i ┼Ťwietliki. Warto doda─ç, ┼╝e i w tym przypadku korzystaj─ů one ze swoich do┼Ťwiadcze┼ä: w filmie widzimy jasnego byczka, pierwowz├│r ba┼Ťniowej postaci, a tak┼╝e kameleona. W sieroci┼äcu mieszka du┼╝y pies, z kt├│rym dzieci ch─Ötnie si─Ö bawi─ů. Podobnie jak Liyana, jego mali mieszka┼äcy wspinaj─ů si─Ö na drzewo mangowca i zrywaj─ů owoce.


Cz─Ö┼Ť─ç zwierz─ůt zagra┼╝a Liyanie i bykowi, np. krokodyle utrudniaj─ůce przepraw─Ö przez rzek─Ö, hieny, przed kt├│rymi ocala j─ů byk, czy s─Öpy, czatuj─ůce na ┼Ťmier─ç dziewczynki. Pomimo pi─Ötrz─ůcych si─Ö trudno┼Ťci, g┼éodu, upa┼éu i zm─Öczenia, historia ma sw├│j happy end: dw├│jka przyjaci├│┼é dociera do jaskini, w kt├│rej przest─Öpcy przetrzymuj─ů te┼╝ inne porwane dzieci. Mieszka tam te┼╝ potw├│r, z kt├│rym musz─ů stoczy─ç walk─Ö, zanim Liyana uwolni wszystkie dzieci, kt├│re razem z ni─ů i bykiem udadz─ů si─Ö w d┼éug─ů powrotn─ů drog─Ö do domu. Babcia dziewczynki przygarnia sieroty i wszyscy ┼╝yj─ů razem na farmie.


Obydwie opowie┼Ťci: zar├│wno ta ba┼Ťniowa, jak i ta prawdziwa, z┼éo┼╝ona z mikro-opowie┼Ťci dzieci, s─ů bardzo poruszaj─ůce. Pomys┼é na warsztaty okaza┼é si─Ö strza┼éem w dziesi─ůtk─Ö i z pewno┼Ťci─ů pom├│g┼é ma┼éym bohaterom filmu cho─ç troch─Ö upora─ç si─Ö z trudn─ů przesz┼éo┼Ťci─ů i przepracowa─ç traum─Ö.


Film obejrzałam w ramach festiwalu Afrykamera.