top of page

­čÄČ Ludzie-koty (1942)

Zaktualizowano: 11 cze 2021


ÔÇ×Ludzie-kotyÔÇŁ (ang. Cat People) to film w re┼╝yserii Jacquesa Tourneura. Jego producentem by┼é Val Lewton. Jak g┼éosi zakulisowa pog┼éoska, scenariusz zosta┼é oparty na jego w┼éasnej fobii przed kotami (czyli ailurofobii) oraz na strachu przed byciem dotykanym (hafefobia). Obydwa elementy rzeczywi┼Ťcie pojawiaj─ů si─Ö w filmie.


Pomimo tego, ┼╝e film w za┼éo┼╝eniu mia┼é by─ç niskobud┼╝etowym horrorem klasy B, podkre┼Ťla si─Ö, ┼╝e filmowcom uda┼éo si─Ö osi─ůgn─ů─ç ca┼ékiem niez┼éy rezultat. Chodzi o operowanie ┼Ťwiat┼éem i cieniem w tym czarno-bia┼éym obrazie.


Jest to opowie┼Ť─ç o Irenie, imigrantce z Serbii, kt├│ra przybywa do Nowego Jorku. Zajmuje si─Ö projektowaniem mody, jednak jak magnes do miejscowego zoo przyci─ůga j─ů czarna pantera (odmiana melanistyczna lamparta). Pod jej wybiegiem poznaje Olivera Reeda, projektanta statk├│w. W ogrodzie zoologicznym widzimy te┼╝ inne pantery.


Kobieta z w┼éasnego mieszkania s┼éyszy ryk lw├│w. Wed┼éug niej d┼║wi─Ök ten uspokaja, natomiast ryk panter przypomina jej krzyk kobiet. Ciemno┼Ť─ç jest wed┼éug Ireny przyjazna i bardzo j─ů lubi, dlatego odruchowo nie zapala ┼Ťwiat┼éa mimo tego, ┼╝e go┼Ťci Olivera u siebie. Zagadni─Öta przez m─Ö┼╝czyzn─Ö o dziwn─ů rze┼║b─Ö, opowiada niniejsz─ů legend─Ö: ÔÇ×- Jan, kr├│l Serbii uwolni┼é Serbi─Ö od Mameluk├│w i oswobodzi┼é ludzi.

- Dlaczego on przeszywa w┼é├│czni─ů tego kota?

- Tak naprawd─Ö to nie jest kot. Ma on symbolizowa─ç z┼é─ů drog─Ö, na kt├│ra kiedy┼Ť wst─ůpi┼éa moja wie┼Ť. Mamelukowie przybyli do Serbii dawno temu i uczynili z ludzi niewolnik├│w. Ludzie powoli si─Ö zmienili. Gdy kr├│l Jan wygna┼é Mameluk├│w, i przyby┼é do naszej wioski, zasta┼é tam straszne rzeczy. Ludzie sk┼éadali pok┼éony Szatanowi i odprawiali msze na jego cze┼Ť─ç. Stali si─Ö wied┼║mami i z┼éem wcielonym. Kr├│l Jan zg┼éadzi┼é niekt├│rych w┼éasnym mieczem, ale kilkoro, tych najm─ůdrzejszych i najbardziej nikczemnych, uciek┼éo w g├│ry. Legenda tych najbardziej z┼éych i niebezpiecznych, kt├│rzy uciekli, prze┼Ťladowa┼éa wiosk─Ö, w kt├│rej si─Ö urodzi┼éamÔÇŁ.

Irena unika ludzi, a zw┼éaszcza m─Ö┼╝czyzn, poniewa┼╝ legenda g┼éosi, ┼╝e je┼Ťli kt├│ry┼Ť j─ů poca┼éuje b─ůd┼║ obejmie, z┼éa cz─Ö┼Ť─ç jej natury (czyli pantera) obudzi si─Ö w niej i zamorduje ona ukochanego. Co ciekawe, nawet opiekun panter w zoo jest przekonany o ich diabelskim pochodzeniu, cytuj─ůc fragment Biblii, kt├│ry jego zdaniem ich dotyczy.


Oliver kupuje Irenie w prezencie kociaka syjamskiego. Trzyma go w pracy w pude┼éku po butach. I tu padaj─ů s┼éowa jego kolegi: ÔÇ×- Chyba nie sta┼ée┼Ť si─Ö mi┼éo┼Ťnikiem kot├│w, prawda?

- Nie, kupi┼éem go dla przyjaci├│┼ékiÔÇŁ.


Jednak ku zdziwieniu m─Ö┼╝czyzny, Irena zdaje si─Ö ba─ç kociaka, i nie chce go przyj─ů─ç. Stwierdza, ┼╝e koty po prostu jej nie lubi─ů i prosi o wymian─Ö zwierz─Öcia na kanarka w sklepie zoologicznym.


We wspomnianym sklepie opr├│cz ptak├│w iÔÇŽdw├│ch ma┼épek widzimy miot koci─ůt. Wszystkie zwierz─Öta wpadaj─ů w pop┼éoch, gdy Irena przekracza pr├│g sklepu. Nie uchodzi to uwadze ekspedientki: ÔÇ×- Nie pojmuj─Ö, co w nie wst─ůpi┼éo. Ostatnim razem tak si─Ö zachowywa┼éy, gdy jaki┼Ť bezdomny kot tu wszed┼é i zjad┼é moje wafelki ry┼╝owe.(ÔÇŽ) Zwierz─Öta potrafi─ů by─ç jak medium. S─ů pewni ludzie, kt├│rzy po prostu nie mog─ů tu wchodzi─ç. Moja droga szwagierka na przyk┼éad. To bardzo mi┼éa dziewczyna, nic do niej nie mam, ale powinien pan widzie─ç, co si─Ö dzia┼éo, gdy przekroczy┼éa pr├│g tego miejsca. Zw┼éaszcza koty. One wiedzia┼éy. Mo┼╝esz oszuka─ç wszystkich, m├│j drogi, ale nie oszukasz kota. One wiedz─ů, kto jest nie w porz─ůdku, je┼Ťli pan wie, co mam na my┼ŤliÔÇŁ.


Irena otrzymuje wi─Öc kanarka, jednak jest nim dziwnie podekscytowana. Wk┼éada r─Ök─Ö do klatki i dot─ůd prze┼Ťladuje ptaszka, kt├│ry nie ma dok─ůd uciec, a┼╝ dostaje on ataku serca i umiera. Wtedy karmi nimÔÇŽczarn─ů panter─Ö w zoo, kt├│r─ů regularnie odwiedza.


Para pobiera si─Ö, jednak Irena ┼Ťpi w oddzielnej sypialni, boj─ůc si─Ö kl─ůtwy. Zaogniaj─ůcy si─Ö konflikt mi─Ödzy ma┼é┼╝onkami wykorzystuje kole┼╝anka z pracy Olivera. Irena szybko orientuje si─Ö w sytuacji. Wzbieraj─ůcy w niej gniew sprawia, ┼╝e pod os┼éon─ů nocy przeistacza si─Ö w czarn─ů panter─Ö, szukaj─ůc─ů zemsty. Nie zdradz─Ö zako┼äczenia, ale polecam Wam ten film, g┼é├│wnie ze wzgl─Ödu na zdj─ÖciaÔÇŽ i przepi─Ökn─ů czarn─ů panter─Ö, kt├│ra przebywa w skandalicznych jak na obecne standardy warunkach: w niczym nieos┼éoni─Ötej klatce, bez zaj─Öcia, na betonie. W dodatku jej wybieg jest kra┼äcowy, co wzmaga w niej poczucie strachu i osaczenia z ka┼╝dej strony, co zreszt─ů jest na filmie widoczne. Zwr├│─çcie uwag─Ö na jej mow─Ö cia┼éa.


Moim ulubionym dzikim kotem jest taka w┼éa┼Ťnie pantera (lampart) lub jaguar umaszczony melanistycznie, czyli posiadaj─ůcy specyficzn─ů, ciemn─ů pigmentacj─Ö, wynikaj─ůc─ů ze zwi─Ökszonej ilo┼Ťci melaniny (ciemnego pigmentu). W efekcie na czarnym futrze c─Ötki s─ů widoczne, ale mo┼╝emy je na du┼╝ym kocie zobaczy─ç tylko z bliskiej odleg┼éo┼Ťci.


Ci z Was, kt├│rzy mieszkaj─ů w Warszawie, z pewno┼Ťci─ů pami─Ötaj─ů pi─Ökn─ů jaguarzyc─Ö Beat─Ö ze sto┼éecznego zoo, kt├│ra niestety odesz┼éa w zesz┼éym roku. By┼éa ona posiadaczk─ů takiego w┼éa┼Ťnie futra.


Ko┼äcz─ůc z dygresjami: w filmie ju┼╝ podczas napis├│w pocz─ůtkowych pojawia si─Ö czarna pantera, namalowana przez Iren─Ö. Drugi jej wizerunek kobieta gubi przy klatce zwierz─Öcia. Nie chce go pokaza─ç Oliverowi, poniewa┼╝ pantera na nim jest przebita mieczem. W restauracji podczas przyj─Öcia weselnego pary do Ireny podchodzi tajemnicza kobieta w czerni. Jeden z go┼Ťci m├│wi, ┼╝e wygl─ůda ona jak kot.


Ponadto w scenie na basenie (polecam uwa┼╝nie przyjrze─ç si─Ö grze ┼Ťwiate┼é) pojawia si─Ö ma┼éy, czarny kociak, kt├│ry na widok Ireny ca┼éy si─Ö naje┼╝a i bierze nogi za pas. Oznakami obecno┼Ťci pantery s─ů w filmie odciski ┼éap, a tak┼╝e podarty w strz─Öpy szlafrok rywalki Ireny.


Alice, wspomniana kole┼╝anka Olivera, ma r├│wnie┼╝ kota o imieniu John Paul Jones.

Jak wida─ç, kocich trop├│w jest tu bardzo du┼╝o, i to zar├│wno du┼╝ych kot├│w, jak i tych domowych. W┼éa┼Ťciwie bardziej adekwatny tytu┼é filmu brzmia┼éby ÔÇ×ludzie-panteryÔÇŁ.




Comments


bottom of page