­čÄČ Morze pod pr─ůdem (2020)

Zaktualizowano: cze 12


W ostatnich latach powsta┼éo wiele film├│w o ekologicznym przes┼éaniu, koncentruj─ůcych si─Ö na podwodnych organizmach. ÔÇ×Morze pod pr─ůdemÔÇŁ (ang. Current Sea) ogl─ůda si─Ö niczym dobry dreszczowiec. Re┼╝yser Christopher Smith dotar┼é ze swoj─ů kamer─ů do australijskiego dziennikarza ┼Ťledczego, Matta Blomberga, a nast─Öpnie za jego po┼Ťrednictwem do angielskiego aktywisty Paula Ferbera. Obu wymienionych pan├│w, bardzo r├│┼╝nych pod wzgl─Ödem zachowania i fizjonomii, po┼é─ůczy┼éa wsp├│lna misja ÔÇô ochrona w├│d przybrze┼╝nych Kambod┼╝y, po kt├│rych kr─ů┼╝─ů wsp├│┼écze┼Ťni piraci, czyli wietnamscy k┼éusownicy. Poza oczywistym ┼éamaniem prawa, ich poczynania maj─ů katastrofalne skutki dla ca┼éej podwodnej przyrody: ryb, ro┼Ťlin, a nawet dna morskiego, kt├│re po przep┼éyni─Öciu wielu tra┼éowc├│w wygl─ůda jak rozkopane przez kopark─Ö.


Dlaczego akurat Kambod┼╝a? Australijczyk, jak sam m├│wi, pojecha┼é tam na wakacje i od razu zakocha┼é si─Ö w tym miejscu. Postanowi┼é wi─Öc zosta─ç i zatrudni┼é si─Ö w lokalnej gazecie, w kt├│rej zajmuje si─Ö tropieniem afer, za co gro┼╝─ů mu wprawdzie represje, jednak nie tak du┼╝e jak miejscowym kolegom po fachu. Matt zdaje sobie bowiem spraw─Ö z tego, ┼╝e trudniej zatuszowa─ç ┼Ťmier─ç obcokrajowca.


O Paulu Ferberze i jego niezwyk┼éej pracy na rzecz kambod┼╝a┼äskiej przyrody dowiedzia┼é si─Ö przypadkiem i poczu┼é si─Ö zaintrygowany na tyle, ┼╝e odnalaz┼é na jednej z wysepek aktywist─Ö. Paul z kolei przyby┼é do Kambod┼╝y aby pracowa─ç jako p┼éetwonurek. Kiedy zorientowa┼é si─Ö, jak tamtejsi rybacy s─ů bezradni wobec najazd├│w Wietnamczyk├│w, postanowi┼é wzi─ů─ç sprawy w swoje r─Öce. Po skompletowaniu ma┼éego zespo┼éu wyp┼éywa┼é z nimi w nocy na patrole, konfiskowa┼é sieci i kable s┼éu┼╝─ůce do zabijania ryb pr─ůdem. K┼éusownik├│w oczywi┼Ťcie nie powstrzyma┼éy nawet stworzone w uzgodnieniu z rz─ůdem sfery chronione, gdzie ryby mia┼éy w spokoju dorasta─ç. W miar─Ö up┼éywu filmu widzimy wi─Öc, jak stopniowo przest─Öpcy staj─ů si─Ö coraz bardziej niebezpieczni, bezczelni, a co najgorsze uzbrojeni. Dramatyzmu sytuacji dodaje to, ┼╝e Paul ma rodzin─Ö: o┼╝eni┼é si─Ö z miejscow─ů dziewczyn─ů, z kt├│r─ů ma pi─Öcioro ma┼éych dzieci. Zdaje wi─Öc sobie spraw─Ö z ryzyka, jakie codziennie podejmuje w imi─Ö swoich przekona┼ä. Na szcz─Ö┼Ťcie dla siebie ma tolerancyjn─ů ┼╝on─Ö, kt├│ra wspiera go w jego dzia┼éaniach.


Paul jest tw├│rc─ů organizacji o nazwie Marine Conservation Cambodia, kt├│rej misj─ů jest zapewnienie r├│wnowagi pomi─Ödzy po┼éowami, kt├│re cz─Östo s─ů jedynym ┼║r├│d┼éem dochodu Kambod┼╝an, a potrzeb─ů zachowania unikatowej przyrody dla przysz┼éych pokole┼ä. Ferber stworzy┼é te┼╝ zesp├│┼é badaczy, kt├│rzy pracowali nad okre┼Ťleniem populacji konika morskiego. W filmie widzimy te┼╝ dwie studentki, kt├│re pracuj─ůc jako wolontariuszki r├│wnocze┼Ťnie prowadzi┼éy w┼éasne badania w celu napisania prac dyplomowych.


ÔÇ×Morze pod pr─ůdemÔÇŁ wci─ůga i kryje si─Ö w nim du┼╝y ┼éadunek emocjonalny, nie tylko w zwi─ůzku z trudn─ů sytuacj─ů na linii organizacja Paula-rybacy-k┼éusownicza mafia, ale r├│wnie┼╝ z powodu ┼Ťmierci niepoliczalnych wprost ilo┼Ťci morskich stworze┼ä. W filmie widzimy przygn─Öbiaj─ůce sceny, np. koniki morskie powoli umieraj─ůce w misce na okolicznym targu lub male┼äkie o┼Ťmiornice w przechwyconym po┼éowie, kt├│re nie mia┼éy ┼╝adnych szans, aby uzyska─ç doros┼éo┼Ť─ç. Paulowi jest te┼╝ przykro, gdy okazuje si─Ö, ┼╝e ryby, kt├│re sami wychowali na terenie chronionym, znajduj─ů nast─Öpnie na pok┼éadzie k┼éusownik├│w.


Z pocz─ůtku m─Ö┼╝czyzna jako obcokrajowiec i ÔÇ×obcy bia┼éyÔÇŁ nie jest powa┼╝nie traktowany, r├│wnie┼╝ przez miejscow─ů policj─Ö. Z czasem jednak jego determinacja i codzienne ryzyko, jakie podejmuje mimo rodzinnych zobowi─ůza┼ä, zaczyna Kambod┼╝anom u┼Ťwiadamia─ç, ┼╝e je┼Ťli oni nie zawalcz─ů o swoj─ů faun─Ö i flor─Ö, to nikt tego za nich nie zrobi. Opracowany przez niego i jego ekip─Ö system ochrony wodnych stworze┼ä skutecznie utrudnia prac─Ö tra┼éowcom-naje┼║d┼║com. S─ů to mianowicie betonowe bloki, wrzucane do wody. Kiedy cztery ┼Ťcianki utworz─ů kwadrat, stopniowo glony i inne ro┼Ťliny je obrastaj─ů, dzi─Öki czemu staj─ů si─Ö schronieniem dla wielu gatunk├│w zwierz─ůt, kt├│re w spokoju mog─ů w nich dorasta─ç. Tra┼éowce zagarniaj─ůce w sieci wszystko na swojej drodze nie s─ů dzi─Öki temu ju┼╝ tak bezkarne.


Dokument jest r├│wnie┼╝ ciep┼éym portretem licznej rodziny, a twardy i nieust─Öpliwy Paul okazuje si─Ö ┼Ťwietnym ojcem, wychowuj─ůcym dzieci na przysz┼éych obro┼äc├│w przyrody.


Pasjonuj─ůcy film, wa┼╝ne przes┼éanie, dramatyczna walka o ocalenie resztek ┼Ťrodowiska naturalnego ÔÇô warto zmierzy─ç si─Ö z tym seansem.


Film obejrzałam w ramach tegorocznego festiwalu WATCH DOCS.