­čÄČ Narzeczona dla kota (2002)

Zaktualizowano: cze 11


To, ┼╝e kot├│w w japo┼äskich filmach animowanych ze s┼éynnego Studia Ghibli jest zatrz─Ösienie, jest dla wielbicieli i jednych, i drugich oczywiste. Rzadko kiedy jednak wyst─Öpuje takie ich nagromadzenie, jak ma to miejsce w ÔÇ×Narzeczonej dla kotaÔÇŁ (jap. Neko no Ongaeshi, ang. Cat Returns). Wyre┼╝yserowany przez Hiroyuki Morit─Ö film jest lu┼║nym nawi─ůzaniem do wcze┼Ťniejszego ÔÇ×Szeptu sercaÔÇŁz 1995 r. (chodzi o posta─ç Barona). Obydwa filmy zosta┼éy oparte na mangach autorstwa Hiiragi Aoi.

Poruszamy si─Ö tutaj w dw├│ch przestrzeniach: w ┼Ťwiecie rzeczywistym oraz alternatywnym, zamieszkanym przez wiele ciekawych kocich postaci.


Kocie Kr├│lestwo odwiedza Haru, roztrzepana, niezgrabna i chaotyczna nastolatka oczywi┼Ťcie nieszcz─Ö┼Ťliwie zakochana w koledze z klasy o imieniu Machida. Niepozbawiona empatii (w przeciwie┼ästwie do swej kole┼╝anki, kt├│ra o zgrozo dziwi si─Ö, ┼╝e zwierz─Ö jest dla niej wa┼╝niejsze od sprz─Ötu sportowego) ratuje kota, ryzykuj─ůc potr─ůceniem przez samoch├│d. W podzi─Öce szary, stoj─ůcy na dw├│ch ┼éapach i r├│┼╝nooczny kot obiecuje jej nagrod─Ö. Niesie przy tym malutki tajemniczy pakunek. P├│┼║niej oka┼╝e si─Ö, ┼╝e jest to Lune, sam syn Kr├│la Kot├│w, pana Kociego Kr├│lestwa. Dziewczynka w szkolnej szafce znajdujeÔÇŽmyszy, a ka┼╝da z nich zapakowana jest w malutkie pude┼éeczko. W tym momencie wyja┼Ťnia si─Ö, dlaczego goni┼éo j─ů stado kot├│w, kt├│re od razu rzuca si─Ö na rozbiegaj─ůce si─Ö myszy.

Kiedy noc─ů odwiedza j─ů d┼éugi koci orszak, wygl─ůdaj─ůcy niczym ┼Ťwita faraona z ochmistrzem na czele, sam Kr├│l Kot├│w dzi─Ökuje jej za uratowanie syna. Szybko okazuje si─Ö, ┼╝e Haru zosta┼éa wyznaczona na ┼╝on─Ö dla uratowanego przez siebie Ksi─Öcia, co nie jest zbyt logiczne, jest w ko┼äcu dziewczynk─ů. I tak Haru po kolei ma do czynienia z przedstawicielami kolejnych szczebli kociej hierarchii: kotk─ů zwis┼éouch─ů-ochmistrzyni─ů o imieniu Natoru, grubym bia┼éym Mute (kt├│ry oka┼╝e si─Ö banit─ů Renaldo Moonem, legendarnym rzezimieszkiem, kt├│ryÔÇŽzjad┼é wszystkie ryby z jeziora i jest nawet bohaterem fresk├│w w Kocim Pa┼éacu, a r├│wnocze┼Ťnie person─ů non grata). To on zaprowadzi Haru do Biura do Spraw Kot├│w (maj─ůcego siedzib─Ö na ma┼éym ryneczku nienale┼╝─ůcym do Kr├│lestwa Kot├│w), w kt├│rym urz─Öduje o┼╝ywiony pos─ů┼╝ek, pi─Ökny Baron Humbert von Gikkingen, a tak┼╝e kruk-gargulec Toto.


Dlaczego Muta i Baron ┼╝yj─ů poza Kocim Kr├│lestwem? Ot├│┼╝ nie pasuj─ů do tej wymagaj─ůcej pos┼éusze┼ästwa i etykiety krainy. Baron wygl─ůda wprawdzie jak angielski d┼╝entelmen, jest jednak znacznie szlachetniejszy od niesympatycznego Kr├│la, kt├│ry w ko┼äcu, w obliczu pora┼╝ki zamierza pope┼éni─ç harakiri. Z kolei Muta jest egoist─ů i cynikiem, pragn─ůcym tylko pospa─ç i si─Ö naje┼Ť─ç (przez co tonie w galaretce, na szcz─Ö┼Ťcie w por─Ö zostaje ocalony). Bycie cz┼éonkiem kociej spo┼éeczno┼Ťci oznacza wi─Öc tutaj utrat─Ö swojej to┼╝samo┼Ťci, a tego z pewno┼Ťci─ů ani Baron, ani Muta nie znios─ů. W ko┼äcu poddani Kr├│la Kot├│w musz─ů chodzi─ç cz─Östo na dw├│ch ┼éapach, co jest dziwaczne, oraz udawa─ç, ┼╝e wszystko jest w porz─ůdku gdy arty┼Ťci, kt├│rzy nie spe┼éniaj─ů oczekiwa┼ä w┼éadcy zostaj─ů wyrzuceni przez okno wie┼╝y (swoj─ů drog─ů ten motyw znany jest w Belgii, gdzie w mie┼Ťcie Ypres, na pami─ůtk─Ö ┼Ťredniowiecznej Parady Kot├│w, podczas kt├│rej zrzucano z wie┼╝yÔÇŽ ┼╝ywe koty, obecnie co trzy lata zrzuca si─Ö z wie┼╝y o wysoko┼Ťci 70 metr├│w na szcz─Ö┼Ťcie ju┼╝ tylko kocie maskotki).


W Kr├│lestwie Kot├│w Haru ulega cz─Ö┼Ťciowej przemianie w kota, wi─Öc w ko┼äcu jako┼Ť zostaje uwiarygodniony pomys┼é o┼╝enku z Ksi─Öciem, ale na szcz─Ö┼Ťcie do tego nie dochodzi, a syn Kr├│la w ko┼äcu oznajmia ojcu, ┼╝e o┼╝eni si─Ö z pi─Ökn─ů ┼Ťnie┼╝nobia┼é─ů kotk─ů Yuki, w kt├│rej Haru rozpoznaje dawno nie widzian─ů przyjaci├│┼ék─Ö ÔÇô koci─Ö, kt├│re jako dziecko karmi┼éa ciasteczkami w kszta┼écie rybek.

Haru w dziwaczny spos├│b (lec─ůc na kluczu z┼éo┼╝onym z kruk├│w) trafia z powrotem do swojej krainy, odkochuje si─Ö w Machidzie i odzyskuje wewn─Ötrzny spok├│j. Dziewczynka zgodnie z tradycj─ů Studia Ghibli jest siln─ů, niezale┼╝n─ů, odwa┼╝n─ů bohaterk─ů. I dobrze, nigdy za wiele kobiecych wzorc├│w, z kt├│rymi mog─ů si─Ö identyfikowa─ç dziewczynki.


Warto jeszcze zwr├│ci─ç uwag─Ö na ciekawy aspekt, o kt├│rym pisze w swojej analizie filmu Milena M. ┼Üliwi┼äska w ÔÇ×Gramatyka anime. Schemat bajki wed┼éug W┼éadimira Proppa a anime. Na podstawie >>Narzeczonej dla kota<<, zamieszczonej w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Studio Ghibli. Miejsce filmu animowanego w japo┼äskiej kulturzeÔÇŁ. Bior─ůc na warsztat s┼éynn─ů ÔÇ×Morfologi─Ö bajkiÔÇŁ Proppa, przyk┼éada matryc─Ö rosyjskiego literaturoznawcy do ÔÇ×Narzeczonej dla kotaÔÇŁ. Mimo oczywistych r├│┼╝nic kulturowych i znaczeniowych, autorce udaje si─Ö wychwyci─ç wsp├│lne elementy: konieczn─ů podr├│┼╝ w jakim┼Ť celu pe┼én─ů wyzwa┼ä i mniej lub bardziej dos┼éownych labirynt├│w (w─Ödruj─ůcy to wed┼éug terminologii Proppa poszukiwacz), przemian─Ö po odbytej wyprawie (Haru dojrzewa i ÔÇ×odnajduje siebieÔÇŁ), protagonistce pomaga kilka postaci, s─ů tak┼╝e donatorzy w postaci Kr├│la Kot├│w, kt├│ry zmusza j─ů do podj─Öcia decyzji, a tak┼╝e Yuki, kt├│ra odradza┼éa wizyt─Ö na zamku. Oczywi┼Ťcie jak to w bajkach bywa, mamy tutaj figury kr├│la, ksi─Öcia i sytuacj─Ö poszukiwania ┼╝ony dla syna (co ciekawe, nie zostaje wyeksponowana posta─ç kr├│lowej).


ÔÇ×Narzeczona dla kotaÔÇŁ nie jest moj─ů ulubion─ů produkcj─ů pochodz─ůc─ů ze Studia Ghibli z uwagi na niezbyt porywaj─ůc─ů fabu┼é─Ö i przewidywalny scenariusz. Mo┼╝e dlatego, ┼╝e o filmie tym pisze si─Ö, ┼╝e w przeciwie┼ästwie do innych produkcji Ghibli b─Öd─ůcych przedmiotem zainteresowania os├│b z r├│┼╝nych kategorii wiekowych jest skierowany bardziej do dzieci ni┼╝ doros┼éych. Film zawiera troch─Ö nieuzasadnionej przemocy (potrz─ůsanie i prawie duszenie ochmistrzyni przez Haru), ale mi┼éo┼Ťnicy kot├│w z pewno┼Ťci─ů powinni si─Ö z nim zapozna─ç.