馃幀 Nie dra偶ni膰 lwa! (1960)

Zaktualizowano: cze 11


Animacja z udzia艂em lalek Tadeusza Wilkosza (kt贸ry napisa艂 do niej r贸wnie偶 scenariusz i odpowiada艂 za opraw臋 plastyczn膮) to niespe艂na jedenastominutowy film, zawiera jednak w sobie du偶o w膮tk贸w, kt贸rym warto si臋 bli偶ej przyjrze膰.

Oto znajdujemy si臋 w ogrodzie zoologicznym, gdzie w schematycznych, kompletnie nieprzystosowanych do zwierz膮t klatkach (wszystkie gatunki trzymane s膮 za kratami, o wzbogaceniu i urozmaiceniu 艣rodowiska mog膮 jedynie pomarzy膰) widzimy lisa, 偶yraf臋, nosoro偶ca i lwa.


Lew jest obiektem du偶ego zainteresowania nie tylko dzieci (co ciekawe, gdy jedno z nich wchodzi do klatki, ten odwraca si臋 do niego ty艂em, jak gdyby si臋 ba艂 lub popad艂 w depresj臋 i finalnie go nie atakuje), lecz r贸wnie偶 doros艂ych, a jeden z nich dra偶ni go nawet kijem. Na widok tego akcesorium lew wpada w sza艂, wyskakuje z klatki i w krzakach zjada napastnika鈥rzebieraj膮c si臋 w jego rzeczy. Tak wystrojony rusza na miasto. Kolejny zwrot akcji ma miejsce wtedy, gdy pr贸buje przekroczy膰 jezdni臋. Otrzymany od milicjanta mandat i gro偶enie pa艂k膮 tak go rozw艣cieczaj膮, 偶e zjada przedstawiciela w艂adzy i zajmuje jego miejsce. Zreszt膮 艣wietnie kieruje ruchem i wyra藕nie sprawia mu to du偶膮 frajd臋. Kiedy zatrzymuje d偶entelmena w cylindrze i z orderem, siedz膮cego w luksusowym aucie, po偶era go. Tak, zn贸w przyjmuje to偶samo艣膰 swojej ofiary i udaje si臋 do jej biura o nazwie Ultra Biuro, w kt贸rym najwyra藕niej zjedzony by艂 dyrektorem. Odbiera telefony rycz膮c, jednak szybko jego obiektem zainteresowania staje si臋 umieszczona dyskretnie w rogu gabinetu otomana, na kt贸rej du偶y kot mo偶e si臋 do woli wylegiwa膰. Po chwili przyjmuje niezwyk艂ego go艣cia 鈥 oto do biura pofatygowa艂 si臋 sam kr贸l, kt贸rego nadej艣cie obwieszcza 鈥瀔r贸lewska鈥 muzyka i fanfary. Z gabinetu lew wychodzi ju偶 przyodziany w peleryn臋 i koron臋, po czym wsiada do prywatnego helikoptera dyrektora i na desce rozdzielczej wybiera kontrolk臋 z obrazkiem przedstawiaj膮cym Afryk臋. Na miejscu zastaje dziwnie znajome gatunki zwierz膮t, nie przychodz膮ce nam do g艂owy w pierwszej kolejno艣ci gdy my艣limy o tym regionie 艣wiata, a mianowicie je偶a, lisa i zaj膮ca. Lew w ko艅cu mo偶e zrzuci膰 przebranie i by膰 sob膮, czyli drapie偶nikiem poluj膮cym na zaj膮ca. Okazuje si臋, 偶e zwierz臋ta naprowadzaj膮 go na pu艂apk臋 ukryt膮 w ziemi, a on sam zostaje schwytany do klatki przez naukowc贸w w strojach safari. Lew zalewa si臋 艂zami gdy偶 wie, co si臋 艣wi臋ci, jednak ju偶 podczas transportu uspokaja si臋, a nawet relaksuje. W zoo zn贸w staje si臋 obiektem zaczepek okrutnych zwiedzaj膮cych, jednak zap臋dy dw贸ch ch艂opc贸w powstrzymuje starszy pan, wskazuj膮c na tabliczk臋 zawieszon膮 na klatce, kt贸ra g艂osi: 鈥濶ie dra偶ni膰 lwa!鈥. Tyle o fabule.


Oczywi艣cie jest to bajka dla dzieci, jednak doros艂y widz szybko zauwa偶y drugie dno: film jest satyr膮 na 偶ycie w PRL-u, gdzie liczy si臋 tylko zajmowana pozycja (lew jako dyrektor jest traktowany z du偶膮 s艂u偶alczo艣ci膮 i w ksi膮偶ce zatytu艂owanej 鈥濸st.鈥 kt贸ra mo偶e symbolizowa膰 opas艂膮 tek臋 tajnych dokument贸w, otrzymuje ukryte zapasy towaru deficytowego, czyli kie艂basy). O podda艅stwie i ustroju 艣wiadczy te偶 wizerunek kr贸la wisz膮cy w gabinecie dyrektora. Dyrektor, kt贸ry chwil臋 wcze艣niej pr贸buje wykorzysta膰 swoj膮 wysok膮 pozycj臋 zawodow膮 i dzi臋ki niej unikn膮膰 mandatu te偶 wpisuje si臋 w ten schemat.


Lew pr贸buje odzyska膰 wolno艣膰, nawet za cen臋 koniecznego kamufla偶u i prawie mu si臋 to udaje. Jednak podobnie jak to mia艂o miejsce w PRL-u, o ucieczce za granic臋 mo偶na pomarzy膰鈥


Na uwag臋 zas艂uguje jazzowa oprawa autorstwa niezr贸wnanego kompozytora muzyki filmowej, Jerzego Matuszkiewicza.


Poza wymiarem edukacyjnym (鈥瀗ie dra偶ni膰 lwa鈥) warto zauwa偶y膰, 偶e lew reaguje agresj膮 najcz臋艣ciej na widok przedmiot贸w, kt贸rymi jest dra偶niony: kija, pa艂ki. Nie dziwi to w kontek艣cie tego, jak traktowane by艂y i s膮 lwy chocia偶by w cyrkach. Zabawnym elementem w ko艅cu makabrycznego (lecz oczywi艣cie nie pokazanego bezpo艣rednio) zjadania ludzi jest ka偶dorazowe wycieranie sobie pyska przez lwa (czasem nawet za pomoc膮 chusteczki).


Film powsta艂 w Studiu Film贸w Lalkowych w Tuszynie, kt贸re rok p贸藕niej, czyli w 1961, zosta艂o przekszta艂cone w Studio Ma艂ych Form Filmowych 鈥濻e-Ma-For鈥.