­čÄČ Oczyszczenie (2020)

Zaktualizowano: cze 12


Wczoraj wzi─Ö┼éam udzia┼é w premierowym pokazie online filmu kr├│tkometra┼╝owego pt. ÔÇ×OczyszczenieÔÇŁ w re┼╝yserii Wojciecha Dady, Katarzyny G├│rnej oraz Rafa┼éa Jakubowicza. Pokaz mia┼é miejsce na facebookowej stronie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie/ Museum of Modern Art in Warsaw w ramach 12. Festiwalu WARSZAWA W BUDOWIE 12. Co┼Ť wsp├│lnego / Something in common.

Jak czytamy w opisie filmu, inspiracj─ů do jego powstania by┼éo wydarzenie historyczne: 20 stycznia 1942 r. w Wannsee mia┼éa miejsce konferencja, podczas kt├│rej hitlerowskie w┼éadze omawia┼éy ÔÇ×rozwi─ůzanie kwestii ┼╝ydowskiejÔÇŁ. Eufemizm ten nie oznacza nic innego, jak tylko eksterminacj─Ö ┼╗yd├│w przy u┼╝yciu kom├│r gazowych. Wydarzenie to by┼éo r├│wnie┼╝ przes┼éank─ů do powstania brytyjsko-ameryka┼äskiego filmu telewizyjnego, zatytu┼éowanego ÔÇ×Ostateczne rozwi─ůzanieÔÇŁ (ang. Conspiracy) z 2001 r. w re┼╝yserii Franka Piersona.


Tegoroczne ÔÇ×OczyszczenieÔÇŁ z historycznym pierwowzorem ma wsp├│ln─ů przestrze┼ä ÔÇô oczywi┼Ťcie nie identyczn─ů, ale przypominaj─ůc─ů prawdziw─ů konferencj─Ö. Widzimy zatem d┼éugi st├│┼é, przy kt├│rym zasiadaj─ů obraduj─ůcy, ÔÇ×przedstawiciele si┼é pozaludzkichÔÇŁ. Temat r├│wnie┼╝ dotyczy eksterminacji, jednak przesuni─Öto akcenty: tutaj nie chodzi konkretnie o eksterminacj─Ö ┼╗yd├│w, ale ca┼éej ludzko┼Ťci, za┼Ť uczestnikami konferencji s─ů zwierz─Öta. Ka┼╝de z nich reprezentuje jaki┼Ť pogl─ůd na t─Ö spraw─Ö, a s─ůd nad lud┼║mi i ich poczynaniami, kt├│re doprowadzi┼éy Ziemi─Ö na skraj przepa┼Ťci, jest przewrotnym odwr├│ceniem r├│l. Zwierz─Öta wymieniaj─ů wi─Öc grzechy g┼é├│wne ludzko┼Ťci, takie jak ch├│w przemys┼éowy, brak ÔÇ×siostrze┼ästwa ludzi, ro┼Ťlin i zwierz─ůtÔÇŁ, katastrofa ekologiczna (np. zanieczyszczenie ocean├│w plastikiem i innymi ┼Ťmieciami, emisja gaz├│w cieplarnianych).


Groteskowo┼Ť─ç ukazania zwierz─ůt polega na tym, ┼╝e o przynale┼╝no┼Ťci uczestnik├│w do danego gatunku ryb, p┼éaz├│w, ptak├│w czy ssak├│w decyduje tylko lateksowa maska, na┼éo┼╝ona na twarz ubranej/ubranego na ciemno aktorki/aktora. Jest to jedyny widzialny znak zwierz─Öco┼Ťci w tym filmie.


I tak mamy tu w sumie 16 zwierz─Öcych wizerunk├│w: dwa ┼╝ubry (kt├│re przygotowywa┼éy posiedzenie od strony logistycznej), borsuka, bawo┼éa (prowadz─ůcego posiedzenie), szarego kota, psa labradora, konia, nied┼║wiedzia polarnego, fok─Ö, ┼Ťwini─Ö, owc─Ö czarnog┼é├│wk─Ö, karpia, ┼╝ab─Ö drzewn─ů, dzika, ┼╝yraf─Ö i ┼éab─Ödzia niemego. Dlaczego akurat taki dob├│r gatunk├│w? Moja teoria jest taka, ┼╝e reprezentuj─ů one obszary ludzkiej opresji wobec zwierz─ůt.

W końcu na żubry, borsuki, bawoły, niedźwiedzie polarne, foki, żyrafy, dziki polowało się lub nadal poluje.


Psy i koty jako zwierz─Öta towarzysz─ůce nieraz padaj─ů ofiarami okrucie┼ästwa ze strony cz┼éowieka, i to zar├│wno przemocy fizycznej, jak i psychicznej.

Owce, ┼Ťwinie, karpie, konie s─ů zabijane na mi─Öso.

┼üab─Öd┼║ i ┼╝aba drzewna reprezentuj─ů moim zdaniem degradacj─Ö ┼Ťrodowiska naturalnego.


W filmie s┼éyszymy d┼║wi─Öki wydawane przez zwierz─Öta, za┼Ť lektor t┼éumaczy je z offu na ludzk─ů mow─Ö.


Dowiadujemy si─Ö, ┼╝e z powierzchni w ci─ůgu roku na skutek dzia┼éalno┼Ťci cz┼éowieka mo┼╝e znikn─ů─ç nawet 200 tys. gatunk├│w zwierz─ůt.


Zdaniem zwierz─ůt, ludzi jest zdecydowanie za du┼╝o, a ich stanowisko opiera si─Ö na sprzeciwowi wobec ÔÇ×ludzkiemu kapitalizmowiÔÇŁ. Uczestnicy posiedzenia r├│┼╝ni─ů si─Ö mi─Ödzy sob─ů pogl─ůdami: ┼╝yrafa opowiada si─Ö za anarchi─ů, ┼╝aba reprezentuje ÔÇ×polityk─Ö ZielonychÔÇŁ. Pies jest jak gdyby dobrowolnym szpiegiem zwierz─ůt dzia┼éaj─ůcym w┼Ťr├│d ludzi. Jak nietrudno si─Ö jednak domy┼Ťli─ç, broni on ludzi t┼éumacz─ůc, ┼╝e przemoc rodzi przemoc. Tym samym opowiada si─Ö za pokojowym rozwi─ůzaniem, na co z kolei nie zgadza si─Ö foka, m├│wi─ůc ÔÇ×to jest wojna!ÔÇŁ

Jak─ů decyzj─Ö podj─Ö┼éy zwierz─Öta w wyniku g┼éosowania? Nie zdradz─Ö, warto si─Ö jednak przekona─ç.


Podczas napis├│w ko┼äcowych widzimy autentyczne przyk┼éady atak├│w zwierz─ůt na ludzi (np. jelenia na my┼Ťliwego), tak, jak gdyby by┼é to dalszy ci─ůg obrad, kt├│rych postanowienia realizowane s─ů w rzeczywisto┼Ťci. Ciekawy zabieg. Film jest kontrowersyjny, ale w bardzo interesuj─ůcy spos├│b zwraca uwag─Ö na bezrefleksyjne i przedmiotowe traktowanie zwierz─ůt przez nasz gatunek.


Jak czytamy w opisie, ÔÇ×Film pokazuje g┼é─Öboki tragizm sytuacji zwierz─ůt. Ich potrzeby nie tylko nie s─ů respektowane, ale te┼╝ w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w zwierz─ůt hodowlanych ich cierpienie nie jest przez ludzi postrzegane i traktowane z empati─ůÔÇŁ. Trudno si─Ö z tym nie zgodzi─ç.


S─ůdz─ůc po pozytywnych reakcjach odbiorc├│w wczorajszego seansu, mi┼éo┼Ťnikom zwierz─ůt brakowa┼éo takiego uj─Öcia problemu, zwi─ůzanego z przywr├│ceniem g┼éosu tym, kt├│rzy go nie maj─ů lub kt├│rego (cz─Östo z premedytacj─ů) zdajemy si─Ö nie s┼éysze─ç.