­čÄČ Odwal si─Ö od kot├│w: Polowanie na internetowego morderc─Ö (2019)

Zaktualizowano: cze 11


Zdarza mi si─Ö s┼éysze─ç narzekania na netfliksowe produkcje: ┼╝e sztampowe, ┼╝e od razu mo┼╝na je rozpozna─ç, ┼╝e s─ů niczym pierniczki pochodz─ůce z jednej foremki. Oczywi┼Ťcie, podobnie jak na innych platformach, mo┼╝na tu znale┼║─ç produkcje lepsze i gorsze, natomiast to, co w mojej ocenie jest sprawnie zrealizowane, to dokumenty ┼Ťledcze opakowane w formu┼é─Ö miniseriali. Poza formatem, kt├│ry umo┼╝liwia ÔÇ×ogarni─ÖcieÔÇÖ ca┼éo┼Ťci w jeden wiecz├│r i otrzymanie odpowiedzi na postawione pytania (co bardzo lubi─Ö jako osoba z natury niecierpliwa), poruszaj─ů one znacznie wi─Öcej dylemat├│w natury etycznej, ni┼╝ by si─Ö na pierwszy rzut oka wydawa┼éo. Nie s─ů to tylko opowie┼Ťci typu: ÔÇ×kto zabi┼é i ile os├│bÔÇŁ, ale stawiaj─ů te┼╝ wa┼╝ne pytania, na kt├│re nie zawsze potrafimy znale┼║─ç odpowied┼║.


Takim miniserialem jest dla mnie niespe┼éna trzygodzinny, trzyodcinkowy ÔÇ×Odwal si─Ö od kot├│w: Polowanie na internetowego morderc─ÖÔÇŁ dost─Öpny na Netfliksie. Historii tam opowiedzianej nie zna┼éam i obejrza┼éam j─ů post factum i to z perspektywy 11 lat, odk─ůd opisywane wydarzenia mia┼éy miejsce, mo┼╝e wi─Öc dlatego do ko┼äca utrzyma┼é moj─ů uwag─Ö i wywo┼éa┼é du┼╝e napi─Öcie.


Historia determinacji i bezkompromisowo┼Ťci u┼╝ytkownik├│w Facebooka, kt├│rzy po┼é─ůczyli si┼éy, by odnale┼║─ç i ukara─ç sprawc─Ö wykrytych zbrodni, przywraca wiar─Ö w cz┼éowieka i daje nadziej─Ö na wykrywanie podobnych przest─Öpstw w przysz┼éo┼Ťci, poniewa┼╝ wspomniane osoby nadal dzia┼éaj─ů (i niestety maj─ů r─Öce pe┼éne roboty, gdy┼╝ przest─Öpstw, w kt├│rych ofiarami padaj─ů zwierz─Öta, nie brakuje).


Na czele owej facebookowej grupy sprawiedliwych stoi mieszkanka Las Vegas, kt├│ra po bolesnym rozstaniu z partnerem, w ramach autoterapii sp─Ödza┼éa d┼éugie godziny w Internecie, oraz wspomagaj─ůcy j─ů w tych dzia┼éaniach m─Ö┼╝czyzna, kt├│ry okaza┼é si─Ö niezb─Ödny w ÔÇ×namierzaniuÔÇŁ przest─Öpcy. W miniserialu o szkielecie typowego dokumentu (ÔÇ×gadaj─ůce g┼éowyÔÇŁ, materia┼éy archiwalne, relacje medi├│w) pojawiaj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ przedstawiciele prawa, znajomy ofiary, matka mordercy oraz w┼éa┼Ťciciel kafejki internetowej, kt├│ry odegra┼é zreszt─ů niebagateln─ů rol─Ö.


Poszukiwany to m┼éody ch┼éopak, wykreowany przez siebie samego w mediach celebryta, kt├│ry wrzuci┼é do sieci nagrania, na kt├│rych zabija koty L Na trzech filmikach gin─ů ┼é─ůcznie cztery zwierz─Öta (w tym dwa koci─Öta), nie wiadomo jednak┼╝e, ile zwierz─ůt zabi┼é poza kamer─ů (na innym nagraniu zamordowa┼é jeszcze szczeni─Ö). Fragmenty film├│w s─ů ukazane w dokumencie, chocia┼╝ nie sceny najbardziej drastyczne, ale za to zostaj─ů one dok┼éadnie zrelacjonowane. Warto o tym pami─Öta─ç przed przyst─ůpieniem do tego niew─ůtpliwie trudnego dla mi┼éo┼Ťnik├│w zwierz─ůt seansu.


Psychopaci, spo┼Ťr├│d kt├│rych rekrutuj─ů si─Ö te┼╝ seryjni mordercy, najcz─Ö┼Ťciej ÔÇ×─çwicz─ůÔÇŁ swoje patologiczne sk┼éonno┼Ťci na zwierz─Ötach, by potem przej┼Ť─ç do ofiar ÔÇ×wi─Ökszego kalibruÔÇŁ, czyli ludzi. Tak te┼╝ by┼éo w tym przypadku: ch┼éopak zamordowa┼é m┼éodego m─Ö┼╝czyzn─Ö, a zbrodni─Ö zainscenizowa┼éÔÇŽ na podstawie sceny z bardzo s┼éynnego filmu z lat 90., kt├│ry z pewno┼Ťci─ů ogl─ůdali┼Ťcie. Fakt ten pozwala na postawienie pytania o rol─Ö film├│w we wp┼éywie na spaczon─ů psychik─Ö osobnik├│w, kt├│rzy potem chc─ů ÔÇ×zagra─çÔÇŁ we w┼éasnym filmie i odtworzy─ç zbrodni─Ö pokazan─ů na srebrnym ekranie.


Je┼Ťli chodzi o okrucie┼ästwo wobec zwierz─ůt (na wszystkich czterech filmach zwierz─Öta zosta┼éy zabite za pomoc─ů r├│┼╝nych metod), to jest to zjawisko o ogromnej, przera┼╝aj─ůcej skali i ci─ůgle zbyt ma┼éej wykrywalno┼Ťci, dlatego wola walki o sprawiedliwo┼Ť─ç, z jak─ů przyst─ůpili do akcji nie znaj─ůcy si─Ö nawet internauci, zrobi┼éa na mnie du┼╝e wra┼╝enie.


Miniserial jest filmem instrukta┼╝owym, ujawniaj─ůcym metody wykrycia sprawcy, kt├│re by┼éy nierzadko bardzo pomys┼éowe, a co wa┼╝niejsze, skuteczne. Prywatne ┼Ťledztwo prowadzone przez ludzi po pracy, kosztem czasu wolnego i odpoczynku, a tak┼╝e wi─ů┼╝─ůce si─Ö z ogromnym obci─ů┼╝eniem psychicznym, zaowocowa┼éo nagrod─ů w postaci uj─Öcia sprawcy. By┼éa to co prawda odroczona w czasie gratyfikacja, jednak najwa┼╝niejsze, ┼╝e si─Ö uda┼éo.


Rola policji w ┼Ťledztwie niestety w tym przypadku do pewnego momentu by┼éa praktycznie nieistotna dlatego, ┼╝e zlekcewa┼╝y┼éa ona doniesienia o dr─Öczeniu zwierz─ůt i ostrze┼╝enia internaut├│w, kt├│rzy s┼éusznie za┼éo┼╝yli, ┼╝e psychopata zagra┼╝a nie tylko zwierz─Ötom, ale i ludziom. Na skutek niefrasobliwo┼Ťci w┼éadz zgin─ů┼é cz┼éowiekÔÇŽ Dopiero ten fakt spowodowa┼é, ┼╝e policja zacz─Ö┼éa wsp├│┼épracowa─ç z internautami. Dla tego jednego cz┼éowieka (jak i dla zwierz─ůt) pomoc jednak nie nadesz┼éa na czasÔÇŽObawiam si─Ö te┼╝, ┼╝e gdyby nie zabicie cz┼éowieka, zab├│jstwo zwierz─ůt przesz┼éoby bez echa (zreszt─ů film nie odpowiada na kilka pyta┼ä, w tym na to, czy ch┼éopak zosta┼é skazany r├│wnie┼╝ za zn─Öcanie si─Ö nad zwierz─Ötami i w efekcie tego za ich zab├│jstwo).


Film stawia r├│wnie┼╝ wa┼╝kie pytania o to, jaka w tym wszystkim jest rola matki mordercy. Poznajemy chudziutk─ů, zm─Öczon─ů i ewidentnie pogr─ů┼╝on─ů je┼Ťli nie w depresji, to w ┼╝a┼éobie po synu, kt├│ry straci┼é wolno┼Ť─ç, kobiet─Ö, kt├│ra pocz─ůtkowo mo┼╝e budzi─ç nasz─ů lito┼Ť─ç. Dop├│ki si─Ö nie odezwie. Wtedy od razu orientujemy si─Ö, ┼╝e jest to kolejna naiwna, pozbawiona dozy subiektywizmu matka, kt├│ra nie dopuszcza do siebie my┼Ťli, ┼╝e zarzucane jej dziecku czyny naprawd─Ö mia┼éy miejsce. Woli wierzy─ç w jego, kuriozaln─ů zreszt─ů, lini─Ö obrony, kt├│rej tutaj nie zdradz─Ö, ni┼╝ stan─ů─ç oko w oko z nieub┼éagan─ů prawd─ů. A mo┼╝e doskonale zdaje sobie ze wszystkiego spraw─Ö i bezczelnie k┼éamie, udaj─ůc pokrzywdzon─ů? Czy rol─ů matki jest broni─ç dziecko bez wzgl─Ödu na okoliczno┼Ťci, czy te┼╝ powinna kierowa─ç si─Ö uczciwo┼Ťci─ů i zasadami moralnymi i by─ç lojalna wobec spo┼éecze┼ästwa? Zastanowi─ç mo┼╝e jej postawa wobec zabitych kot├│w ÔÇô kompletnie nie robi to na niej wra┼╝enia. Przypadek? A mo┼╝e jej zachowanie daje odpowied┼║ na pytanie o to, sk─ůd takie cechy wzi─Ö┼éy si─Ö u jej syna? Jakie b┼é─Ödy wychowawcze pope┼éni┼éa samotna matka? Oczywi┼Ťcie, nie zawsze rodzice s─ů winni temu, co wyrasta z ich dzieci, ale brak empatii w domu musi skutkowa─ç aspo┼éecznym i pozbawionym uczu─ç osobnikiem. Podejrzewam, ┼╝e taka sytuacja mog┼éa tu mie─ç miejsce, chocia┼╝ trudne dzieci┼ästwo nie usprawiedliwia oczywi┼Ťcie pope┼énionych zbrodni.

Wreszcie dokument stawia pytanie o to, jaka jest w tym wszystkim rola nas, u┼╝ytkownik├│w Internetu, ogl─ůdaj─ůcych filmiki, pomi─Ödzy kt├│rymi w ka┼╝dym momencie mo┼╝emy si─Ö natkn─ů─ç na dowody zbrodni. Jak si─Ö wtedy zachowa─ç? Okazuje si─Ö, ┼╝e zg┼éoszenie filmu np. na Facebooku wcale nie pomo┼╝e uj─ů─ç sprawcy ÔÇô nawet je┼Ťli film zostanie skasowany, traci si─Ö przecie┼╝ materia┼é dowodowy w sprawie. Lepiej wi─Öc z nagraniem zg┼éosi─ç si─Ö do organ├│w ┼Ťcigania lub odezwa─ç si─Ö do cz┼éonk├│w grupy wypowiadaj─ůcych si─Ö w filmie.


Wspomniana aktywna mieszkanka Las Vegas nieoczekiwanie zadaje do kamery istotne pytanie: jaka jest rola nas, ogl─ůdaj─ůcych filmiki i czytaj─ůcych o osobnikach pokroju wspomnianego mordercy, kt├│rego imienia nawet nie warto wspomina─ç, w przysparzaniu im s┼éawy (a nierzadko, tak jak i w tym przypadku, chc─ů zaistnie─ç, i by─ç s┼éawniÔÇŽa ┼╝e za pomoc─ů zbrodni? Who caresÔÇŽ). Czy nie nakr─Öcamy w jaki┼Ť spos├│b spirali zbrodni, wy┼Ťwietlaj─ůc filmy, komentuj─ůc z oburzeniem, udost─Öpniaj─ůc w dobrej wierze, by odnale┼║─ç sprawc─Ö? Na to pytanie chyba nie ma prostej odpowiedzi.


Jak wida─ç, film ma wiele warstw i daje do my┼Ťlenia, a jego tw├│rcy nie szukaj─ů taniej sensacji, ale dociekaj─ů, jak dzia┼éaj─ů mechanizmy medi├│w spo┼éeczno┼Ťciowych i co mo┼╝e z tego wynikn─ů─ç.


To, co mo┼╝e dawa─ç nadziej─Ö na przysz┼éo┼Ť─ç, to istnienie ludzi takich jak bohaterowie tej opowie┼Ťci, kt├│rzy ryzykuj─ůc w┼éasne bezpiecze┼ästwo, doprowadzili do tego, ┼╝e sprawiedliwo┼Ťci sta┼éo si─Ö za do┼Ť─ç. Z pewno┼Ťci─ů mog─ů by─ç inspiracj─ů dla wszystkich tych, kt├│rym le┼╝y na sercu dobro zwierz─ůt i kt├│rzy nie chc─ů bezczynnie sta─ç z boku, ale mie─ç realny wp┼éyw na wymierzanie sprawiedliwo┼Ťci. W ko┼äcu si┼éa Facebooka mo┼╝e czasem zdzia┼éa─ç cuda i doprowadzi─ç do nieprawdopodobnych zwrot├│w akcji i finalnie ÔÇô do uj─Öcia sprawcy. Siedz─ůc przed monitorem komputera nie jeste┼Ťmy wi─Öc tak bezradni, jak mog┼éoby si─Ö wydawa─ç. Warto o tym pami─Öta─ç klikaj─ůc w kolejny link.