馃幀 Przez 艂zy do szcz臋艣cia (1939)

Zaktualizowano: cze 11


Film wyre偶yserowany przez Jana Fethke to jedna z ostatnich polskich produkcji zrealizowanych przed wybuchem II wojny 艣wiatowej. Z ciekawego wst臋pu wyemitowanego przed filmem w stacji Kino Polska od pracownik贸w Filmoteki Narodowej mo偶na si臋 by艂o dowiedzie膰, 偶e jest to zarazem jedyny polski film mi臋dzywojenny zrekonstruowany w ca艂o艣ci i to na podstawie a偶 czterech kopii r贸偶nych jego fragment贸w. Jego atutem jest doborowa obsada, sk艂adaj膮ca si臋 z 贸wczesnych gwiazd naszego kina: Mieczys艂awy 膯wikli艅skiej, Franciszka Brodniewicza, Stanis艂awa Siela艅skiego (specjalizuj膮cego si臋 zw艂aszcza w rolach lokaj贸w) i J贸zefa Orwida. Zdecydowana wi臋kszo艣膰 dzieci pojawiaj膮cych si臋 w tej opowie艣ci o domu dziecka (kt贸ry mia艂 siedzib臋 w Miedzeszynie pod Warszaw膮) to jego prawdziwi mieszka艅cy. Kilkoro maluch贸w to aktorzy z teatru dla dzieci Tymoteusza Artyma.


Motywy zwierz臋ce wyst臋puj膮ce w filmie to kaczka, kura i bia艂y ko艅 zaprz臋gni臋ty do bryczki. 鈥濷zdob膮鈥 biblioteczki s膮 trzy wypchane ptaki, kt贸re s膮 do艣膰 cz臋stym motywem spotykanym w starych filmach. Najwa偶niejszym zwierz臋cym bohaterem jest tu jednak bernardyn o imieniu Ciapek, kt贸ry dotrzymuje dzieciom towarzystwa.


Zwierz臋 w rzeczywisto艣ci nazywa艂o si臋 D偶ek i by艂o 鈥瀙rywatnym psem鈥 Tymoteusza Artyma. Pies pojawia si臋 w kilku scenach (jest szorowany w balii, dzieci przyprowadzaj膮 go do swojego doktora z zawini臋t膮 艂ap膮, a on zaleca mu lekarstwo na apetyt). Maluchy z trosk膮 pytaj膮: 鈥濩zy Ciapek nam nie umrze鈥? Razem z nimi bawi si臋 te偶 w jeziorze.


Bernardynowi podaje si臋 r贸wnie偶 lek na wielkiej 艂y偶ce. Sceny te oczywi艣cie maj膮 bawi膰 贸wczesnego widza, z dzisiejszej perspektywy i dla oka wyczulonego na mow臋 cia艂a zwierz膮t bezdyskusyjne jest to, 偶e pies stresuje si臋 otaczaj膮c膮 go zgraj膮 ha艂a艣liwych dzieci, kt贸re w dodatku zmuszaj膮 go do k膮pieli i do przyj臋cia leku, a 偶adne zwierz臋 nie lubi by膰 przytrzymywane na si艂臋 (a tutaj pies jest ci膮gle dotykany przez wiele r膮czek naraz). Ciapek (czyli D偶ek) jest jednak 艂agodny, a wi臋c cierpi w milczeniu.


Dob贸r rasy by艂 z pewno艣ci膮 podyktowany mi臋dzy innymi 艂agodnym charakterem psa, a jak pami臋tamy, bernardyny do艣膰 cz臋sto pojawiaj膮 si臋 w filmach (wystarczy wspomnie膰 seri臋 o przygodach Beethovena, disneyowskiego 鈥濨arry鈥檈go. Psa z prze艂臋czy 艢wi臋tego Bernarda鈥 czy 鈥濩ujo鈥, chocia偶 w tym ostatnim filmie pies jest 鈥瀋zarnym charakterem鈥, zreszt膮 nie ze swojej winy). Je艣li chodzi o produkcje znacznie wcze艣niejsze, to bernardyn pojawia si臋 te偶 w polskim 鈥瀂艂odzieju i dziewczynce鈥 z 1923 r. w re偶yserii Franciszka Zyndrama-Much