馃幀 Przygody Priscilli (1969)

Zaktualizowano: cze 11


Przygody Priscilli (ang. The Perils of Priscilla) z 1969 r. to kr贸tkometra偶owy film edukacyjny Carrolla Ballarda. Przygody kotki syjamskiej o imieniu Priscilla po艣rednio maj膮 ilustrowa膰 dzia艂alno艣膰 Pasadena Humane Society z siedzib膮 w Pasadenie w Kalifornii, na kt贸rego zlecenie film powsta艂. Stowarzyszenie to dzia艂a do tej pory . Zajmuje si臋 adopcj膮 ps贸w i kot贸w, a tak偶e szeroko poj臋t膮 edukacj膮 w celu przeciwdzia艂ania okrucie艅stwu wobec zwierz膮t. G艂贸wnym celem Ballarda by艂o zwr贸cenie uwagi na fakt, i偶 w nowoczesnym spo艂ecze艅stwie r贸wnie偶 zwierz臋ta maj膮 rozliczne problemy.


Najcenniejszym walorem filmu (zrealizowanego w konwencji dokumentu fabularyzowanego) jest pr贸ba ukazania 艣wiata widzianego oczami kotki. W filmie mamy wi臋c sporo uj臋膰 z kociej perspektywy, np. pocz膮tkowe, kiedy trawa pokazana jest z punktu widzenia przedzieraj膮cego si臋 przez ni膮 kota. Widzimy te偶 drog臋 biegn膮c膮 wzd艂u偶 muru, a nast臋pnie poprzez asfalt i skarp臋 prowadzi ona do domu. Orientujemy si臋 偶e kotka wesz艂a pod st贸艂 na podstawie widoku st贸p siedz膮cych przy stole domownik贸w. Z kolei Priscilla ukazana od g贸ry wydaje si臋 malutka w por贸wnaniu z wysokimi meblami kuchennymi. Kobieta karmi膮ca kotk臋 z jej punktu widzenia sprawia wra偶enie ogromnej, podobnie jak robot-zabawka w jednym z kolejnych uj臋膰. Szybki ruch obrotowy kamery symuluje za艣 zawroty g艂owy, spowodowane podniesieniem Priscilli do g贸ry nogami przez ma艂ego ch艂opca. W filmie mamy r贸wnie偶 uj臋cie z poziomu pod艂ogi w momencie, gdy kotka chowa si臋 pod 艂贸偶ko przed nadci膮gaj膮cym odkurzaczem. Potworno艣膰 tego urz膮dzenia w oczach zwierz臋cia pog艂臋bia rura odkurzacza, niebezpiecznie zbli偶aj膮ca si臋 do ukrytej kotki, a tak偶e szczotka, kt贸ra ostatecznie wyp艂asza Priscill臋 z kryj贸wki. Pakuj膮ca si臋 do samochodu rodzina r贸wnie偶 jest obserwowana przez stoj膮c膮 obok kotk臋, chocia偶 w tej scenie jej nie widzimy. Na ekranie pojawia si臋 wtedy, gdy auto ju偶 odje偶d偶a. Zwierz臋 odprowadza rodzin臋 wzrokiem. Kolejne uj臋cia widziane oczami Priscilli to trawnik uciekaj膮cy niemal偶e spod 艂ap p臋dz膮cej kotki (w scenie, w kt贸rej jest 艣cigana przez psy). Zabieg ten pozwala ukaza膰 dynamizm i panik臋 艣ciganego zwierz臋cia. W dalszej kolejno艣ci przed naszymi oczami pojawia si臋 widok samochod贸w widzianych od do艂u, w chwili gdy Priscilla si臋 pod nimi przeciska. Psy zostaj膮 ukazane z jej perspektywy w momencie, gdy upewnia si臋, czy na pewno ju偶 odesz艂y.


Kolejne fragmenty 艣wiata widzianego kocimi oczami to te na wieczornej ulicy. W momencie schwytania przez pracownika schroniska znowu mo偶emy pod膮偶a膰 za wzrokiem kotki 鈥 patrzy na r臋ce zbli偶aj膮cego si臋 powoli m臋偶czyzny, pr贸buj膮c oszacowa膰 stopie艅 zagro偶enia. Kolejna scena ukazuje schronisko widziane zza krat transporterka, m臋偶czyzn臋 widzianego od do艂u oraz mijane klatki. Nast臋pnie pojawiaj膮 si臋 r臋ce otwieraj膮ce transport贸wk臋 i g艂owa m臋偶czyzny przemawiaj膮cego do kotki. W tym momencie s艂yszymy te偶 z bardzo bliska g艂os Priscilli. Nast臋pnie kotka obserwuje wieszanie tabliczki z opisem na swojej klatce. Kamera w tej scenie znajduje si臋 za kotk膮.


Film bardzo dobrze prezentuje r贸wnie偶 typowe kocie zachowania i mow臋 cia艂a: podekscytowanie przed jedzeniem, ocieranie si臋 o nogi opiekunki (powitanie i znakowanie jej swoim zapachem), niepok贸j lub rozdra偶nienie przejawiaj膮ce si臋 drganiem ko艅c贸wki ogona, wrodzon膮 ciekawo艣膰, objawiaj膮c膮 si臋 w臋drowaniem po domu i sprawdzaniem, co robi膮 poszczeg贸lni cz艂onkowie rodziny. Dobrze oddana jest te偶 potrzeba chowania si臋 w bezpiecznych miejscach. Ponadto, Priscilla prosi o otwarcie drzwi, ci膮gle szuka spokojnego (i mi臋kkiego) miejsca na wypoczynek, przez wi臋ksz膮 cz臋艣膰 filmu zreszt膮 bezskutecznie. Nieustanna obserwacja otoczenia, dok艂adne przygl膮danie si臋 szczeg贸艂om i ci膮g艂e skupienie, to chyba najlepiej oddaj膮ce natur臋 kotki cechy. W filmie pojawia si臋 te偶 scena polowania na motyla (pokazana jest cz臋艣膰 sekwencji 艂owieckich z kilkuetapowego 艂a艅cucha 艂owieckiego kota, np. tupanie w miejscu tylnymi nogami i przysiad, przyp艂aszczenie si臋 do pod艂o偶a, odwzorowuj膮ce dzik膮 cz臋艣膰 natury Priscilli), a tak偶e zjadanie trawy. Dwukrotnie przewija si臋 motyw ucieczki kotki przed strumieniem wody (raz w scenie mycia samochodu, po raz drugi podczas zraszania trawnika).


Film Ballarda 艣wietnie ukazuje bezbronno艣膰 ma艂ego, domowego zwierz臋cia w niezrozumia艂ym dla niego, pe艂nym ha艂as贸w i du偶ych obiekt贸w 艣wiecie zewn臋trznym, w kt贸rym nikt (poza wspomnianym m臋偶czyzn膮 i wcze艣niej dwoma psami) nie zwraca na ni膮 uwagi. R贸wnocze艣nie, w niewielu prostych uj臋ciach otrzymujemy obraz tego, jak cienka gra-nica dzieli zwierz臋, kt贸re ma dom, od podzielenia losu zwierz膮t bezdomnych.


Zwierz臋ca podmiotowo艣膰 jest tu wyra藕nie zarysowana. Mamy zarysowan膮 wyra藕n膮, linearn膮 biografi臋 kotki, znamy jej imi臋. Widzimy jej relacje z przedstawicielami innego gatunku, czyli mieszkaj膮cymi z ni膮 lud藕mi. Ma ona mo偶liwo艣膰 d膮偶enia do celu (znalezienie po偶ywienia, by膰 mo偶e szuka swoich opiekun贸w). Jest nie tylko g艂贸wn膮 bohaterk膮, wype艂niaj膮c膮 sob膮 niemal ka偶dy kadr, lecz r贸wnie偶 wielokrotnie widzimy pr贸by zbli偶enia si臋 do zrozumienia sposobu pojmowania przez ni膮 艣wiata (np. do艣膰 dobrze ukazany moment kociej ekscytacji 艂膮k膮, poruszaj膮c膮 si臋 traw膮 i motylem).


Przygody Priscilli to pr贸ba zaznaczenia w filmie zwierz臋cego spojrzenia. P贸ki co, pozostaje nam 艣ledzi膰 spojrzenie zwierz臋cia poprzez ukazywanie przebitek, na co (lub na kogo) ono patrzy, chocia偶, jak wiemy, nie jest to optymalne rozwi膮zanie.