­čÄČ Przygody psa Cywila (1968-1970)

Zaktualizowano: cze 12


Siedmioodcinkowy, czarno-bia┼éy serial w re┼╝yserii Krzysztofa Szmagiera to film o d┼éugow┼éosym owczarku niemieckim, kt├│ry razem ze swoim przewodnikiem ÔÇô milicjantem, sier┼╝antem Walczakiem, rozwi─ůzuje kolejne zagadki kryminalne: odnajduje zaginione dzieci, tropi niewypa┼éy czy przemytnik├│w. Pies jest bardzo wszechstronny. W prawdziwym ┼╝yciu pies policyjny specjalizuje si─Ö w jakim┼Ť zadaniu, czyli szuka konkretnych rzeczy (jak narkotyki, papierosy, itd.). Cywil jest jednak psim superbohaterem, kt├│ry potrafi wszystko, jest waleczny i nie spocznie, dop├│ki nie wykona zadania.


Tytu┼éy oko┼éo p├│┼égodzinnych odcink├│w od razu zdradzaj─ů nam tre┼Ť─ç poszczeg├│lnych film├│w:


1. Trudne dzieciństwo

2. Eksternista

3. W puszczy

4. Po┼Ťcig

5. Przez granic─Ö

6. Zbiegowie

7. Niewypały


Seria rozpoczyna si─Ö w Su┼ékowicach, w Zak┼éadzie Tresury Ps├│w Komendy G┼é├│wnej Milicji Obywatelskiej. Tutaj przychodzi na ┼Ťwiat tytu┼éowy bohater. Jest si├│dmym szczeni─Öciem w miocie i jako nieregulaminowy, ÔÇ×wybrakowanyÔÇŁosobnik zostaje przeznaczony do u┼Ťpienia. Jednak sier┼╝ant Walczak, kt├│ry uchodzi za jednego z najlepszych przewodnik├│w w jednostce, ratuje mu ┼╝ycie i sam odchowuje. Pies zostaje oddelegowany do domu dziecka, z kt├│rego ucieka do jednostki milicji. Jeszcze w domu dziecka ma miejsce dialog, kt├│ry nawi─ůzuje do wcze┼Ťniejszej, bij─ůcej rekordy popularno┼Ťci serii z psim bohaterem. Mowa oczywi┼Ťcie o ÔÇ×Czterech pancernych i psieÔÇŁ: dzieci chc─ů Cywila przechrzci─ç na Szarika, na co zdegustowany Walczak odpowiada: ÔÇ×TrudnoÔÇŁ. Jest to ciekawy przyk┼éad dialogu (i rywalizacji) pomi─Ödzy obydwoma serialami. W ko┼äcu Cywil eksternistycznie podchodzi do egzamin├│w sprawno┼Ťciowych i zdaje je ┼Ťpiewaj─ůco.


W serialu pojawia si─Ö wielu innych reprezentant├│w psiego rodu: doros┼ée owczarki niemieckie i szczeni─Öta, a tak┼╝e m┼éode nast─Öpuj─ůcych ras: bokser, foksterier, czarny pudel, cocker spaniel, terier (nie sprecyzowano, kt├│ry). Psie maluchy s─ů prezentowane policjantom podczas szkolenia prowadzonego przez surowego s┼éu┼╝bist─Ö, porucznika Zubka (w tej roli Wojciech Pokora). Poza tym: suka na ┼éa┼äcuchu, mieszkaj─ůca ze szczeni─Ötami w budzie, pies id─ůcy poboczem, czarny kundelek oraz kolejny pies przy budzie.


Opr├│cz ps├│w w serialu widzimy kury (jedn─ů Cywilowi prawie uda┼éo si─Ö z┼éapa─ç) i bia┼éego konia ci─ůgn─ůcego bryczk─Ö, a tak┼╝e innego konia, konn─ů policj─Ö, wiewi├│rki, je┼╝a (kt├│rym pies si─Ö bawi, na szcz─Ö┼Ťcie zwierz─Ö odchodzi), ptaki (w ┼Ťcie┼╝ce d┼║wi─Ökowej s┼éycha─ç r├│wnie┼╝ ┼Ťpiew ptak├│w i rechot ┼╝ab), g─Ösi. Innym ┼Ťladem obecno┼Ťci zwierz─ůt s─ů trofea my┼Ťliwskie, widoczne w kilku scenach.


W filmie pojawiaj─ů si─Ö sceny, w kt├│rych pies musi czo┼éga─ç si─Ö, chodzi─ç po umieszczonych wysoko k┼éadkach (a wi─Ökszo┼Ť─ç ps├│w, o ile nie s─ů szkolone, ma l─Ök wysoko┼Ťci), siedzie─ç lub le┼╝e─ç w rozbujanych scenografiach, chowa─ç si─Ö.

Serial skupia si─Ö wy┼é─ůcznie na pracy Cywila i Walczaka. Nie istniej─ů oni praktycznie w przestrzeni prywatnej.


Niekt├│re sceny uwzgl─Ödniaj─ů uj─Öcia z punktu widzenia Cywila, a tak┼╝e jego matki (na pocz─ůtku serialu). W przypadku g┼é├│wnego bohatera s─ů to te momenty, gdy spoza krzak├│w obserwuje w├│z, wygl─ůda ze stogu siana na ┼╝o┼énierzy, przed kt├│rymi si─Ö ukrywa, zerka zza brz├│z na MO (pies si─Ö przy tym oblizuje, a to nierzadko jest objaw stresu).


Mimo tego, ┼╝e na planie z psami pracowa┼é najlepszy polski trener szkol─ůcy zwierz─Öta do film├│w, czyli Franciszek Szyde┼éko, w niekt├│rych scenach wida─ç, ┼╝e pies si─Ö boi wykona─ç jakie┼Ť zadanie, np. kiedy spada z beli do wody, kiedy stoi na torach i widzimy, ┼╝e ogl─ůda si─Ö na trenera (a nadje┼╝d┼╝a poci─ůg i pies ewidentnie jest rozdarty pomi─Ödzy ch─Öci─ů ucieczki, a wykonaniem polecenia), jest szarpany na sznurku przez przemytnika, kt├│ry go porwa┼é. Wielokrotnie strzela si─Ö do niego. Ponadto, boi si─Ö podmuch├│w wiatru, spowodowanych przez helikopter , a tak┼╝e wyskoczy─ç z niego. Cz─Östo s┼éycha─ç skomlenie psa, mo┼╝emy jednak za┼éo┼╝y─ç, ┼╝e jest ono odtwarzane z nagrania, chocia┼╝ sk─ůd┼Ť musia┼éo w takiej postaci zosta─ç pozyskane, ewentualnie imitator doskonale je na┼Ťladowa┼é. Ani trener, ani psy nie zosta┼éy wymienione w czo┼é├│wce.


W ksi─ů┼╝ce Katarzyny Nowickiej ÔÇ×Pyskiem do kamery. Szarik, Cywil i inniÔÇŁ Szyde┼éko ujawnia kulisy powstania serialu i swojego w nim udzia┼éu.


Wi─Ökszo┼Ť─ç scen kr─Öcono w Puszczy Kampinoskiej oraz w Su┼ékowicach, w kt├│rych obecnie mie┼Ťci si─Ö Zak┼éad Kynologii Policyjnej.


W sumie w filmie Cywila zagra┼éy trzy psy: pierwszy to ten ze zdj─Öcia, kt├│rego najlepiej kojarzymy z t─ů rol─ů, czyli prywatnie Bej, pies re┼╝ysera filmu.

Szyde┼éko m├│wi o nim: ÔÇ×Niezwykle przywi─ůzany do swego pana reagowa┼é spontanicznie na d┼║wi─Ök jego g┼éosu. Sygna┼éem, znakiem rozpoznawczym dla Beja, nawet wtedy, gdy pan znajdowa┼é si─Ö poza zasi─Ögiem Bejowych oczu, by┼éo kilka takt├│w melodii z opery Bizeta >>Carmen<<, z talentem gwizdanych przez Krzysztofa Szmagiera.ÔÇŁ Warto zreszt─ů nadmieni─ç, ┼╝e melodia ta zostaje wykorzystana w filmie, kiedy pies dos┼éownie przykleja si─Ö do radia, s┼éysz─ůc znajome d┼║wi─Öki. ÔÇ×Zabi┼éem bykaÔÇŽÔÇŁ jest r├│wnie┼╝ gwizdane przez aktor├│w. Opr├│cz tego ze wspomnianej ksi─ů┼╝ki dowiadujemy si─Ö, ┼╝e Bej by┼é niezwykle przyjacielski i ogromnie rozpieszczony.


Jego dublerami zostali Bargas pochodz─ůcy z Bystrzycy K┼éodzkiej. Pies agresywny, ┼Ťwietny tropiciel i bojowo nastawiony. Zagra┼é w trudniejszych fizycznie scenach.

Drugi, kt├│rego imienia nie znamy, zosta┼é wypo┼╝yczony z jednostki milicji z B┼éonia. Ten z kolei specjalizowa┼é si─Ö w skokach. Obu psom na planie towarzyszyli ich opiekunowie-przewodnicy, co z pewno┼Ťci─ů przyspieszy┼éo aklimatyzacj─Ö zwierz─ůt w nowym ┼Ťrodowisku.


Szkolenie ps├│w do filmu zaj─Ö┼éo 4 tygodnie. Jak kr─Öcono najniebezpieczniejsze sceny z udzia┼éem psa? W udzieleniu odpowiedzi na to pytanie zn├│w pomog─ů wspomnienia Szyde┼éki: ÔÇ×Przygotowuj─ůc bardzo trudn─ů sekwencj─Ö ÔÇô filmow─ů gonitw─Ö po dachach wagon├│w ÔÇô polecili┼Ťmy wybudowanie fragmentu przej┼Ťcia nad torami. W tym miejscu pies mia┼é skoczy─ç z wysoko┼Ťci pi─Öciu metr├│w na przeje┼╝d┼╝aj─ůcy poci─ůg.


Wszystkie wolne przestrzenie mi─Ödzy wagonami zabezpiecza┼éy rozpi─Öte siatki. Do odkrytego wagonu towarowego jednego ze sk┼éadu poci─ůgu, w┼éadowano dwa wozy siana i przykryto brezentem. Siedzia┼éem tam ukryty i w odpowiednim momencie mia┼éem zawo┼éa─ç psa. Chodzi┼éo o to, by rozgor─ůczkowany gonitw─ů, na pewno zestresowany niecodziennymi warunkami wynikaj─ůcymi z niestabilnej powierzchni jad─ůcego poci─ůgu, nie zrobi┼é sobie jakiej┼Ť krzywdy.

Cała scena wypadła wspaniale, co skrupulatnie zarejestrowała filmowa kamera.

Jest też takie ujęcie, kiedy Cywil przygnieciony skrzynkami w wagonie pocztowym rani łapę i bardzo kuleje.


Posmarowanie mu ┼éapy bia┼ékiem z rozbitego jaja i odrobin─ů czerwonej farby nie sprawi┼éo psu zbytniej przykro┼Ťci. A wystarczy┼éo kawa┼éeczek p┼éaskiego drewienka przywi─ůza─ç mu do nogi w niewidoczny dla kamery spos├│b, aby nie czuj─ůc b├│lu, tylko pewien dyskomfort przy chodzeniu, wyra┼║nie na t─Ö nog─Ö utyka┼éÔÇŁ. W scenie, w kt├│rej pies skacze z mostu do wody tak naprawd─Ö wpada do niej kuk┼éa.