­čÄČ Sm─Ötarz dla zwierzak├│w (1989) vs. ­čÄČ Sm─Ötarz zwierz─ůt (2019)

Zaktualizowano: 11 cze 2021


Kt├│┼╝ z nas, kto straci┼é ukochane zwierz─Ö, nie my┼Ťla┼é o tym, jak cudownie by┼éoby m├│c przywr├│ci─ç je do ┼╝ycia i jeszcze raz przytuli─ç... Fantazj─Ö na ten temat rozwin─ů┼é dla nas Stephen King w swojej powie┼Ťci z 1983 r. Przyznam, ┼╝e sam pomys┼é mo┼╝e zaintrygowa─ç widza. Psim odpowiednikiem podobnej historii jest animowany ÔÇ×FrankenweenieÔÇŁ Tima Burtona, kt├│ry bardzo ceni─Ö.


Oparte na powie┼Ťci Kinga pod tym samym tytu┼éem ÔÇ×Sm─Ötarz dla zwierzak├│wÔÇŁ oraz powsta┼éy dok┼éadnie 30 lat p├│┼║niej ÔÇ×Sm─Ötarz zwierz─ůtÔÇŁ w re┼╝yserii Kevina Kolscha i Dennisa Widmyersa okazj─ů do przyjrzenia si─Ö adaptacji powie┼Ťci kr├│la grozy oraz do por├│wnania orygina┼éu z 1989 r. z niedawnym remakiem.


Czytelnicy ÔÇ×Sm─ÖtarzaÔÇŁ nie b─Öd─ů mieli najmniejszego problemu z udzieleniem odpowiedzi na pytanie, kt├│ry z tych film├│w jest bli┼╝szy (a nawet bardzo wierny) ksi─ů┼╝kowemu orygina┼éowi. Tak, wersja z 1989 r. Od razu powiem, ┼╝e jest to te┼╝ film, kt├│ry wol─Ö od remakeÔÇÖu, chocia┼╝ ten drugi podoba mi si─Ö z uwagi na jeden element, ale to za chwil─Ö.


Co ┼é─ůczy oba filmy? Powie┼Ťciowy szkielet: rodzina 2+2, przeprowadzka z powodu otrzymania posady doktora w ma┼éej miejscowo┼Ťci, starszy s─ůsiad naprzeciwko. P─Ödz─ůce z zawrotn─ů szybko┼Ťci─ů ci─Ö┼╝ar├│wki-kolosy, kt├│re chyba zawsze b─Öd─ů mi si─Ö kojarzy─ç z ameryka┼äskim kinem drogi. Pascow umieraj─ůcy niemal┼╝e na r─Ökach Louisa. Le┼Ťny cmentarz dla zwierz─ůt za┼éo┼╝ony przez dzieci, kt├│rych pupile (g┼é├│wnie psy i koty, ale nie tylko, bo pochowana jest tam m.in. z┼éota rybka) najcz─Ö┼Ťciej straci┼éy ┼╝ycie pod ko┼éami tych┼╝e gigant├│w szos. Wygl─ůd ch┼éopca odtwarzaj─ůcego rol─Ö GageÔÇÖa jest do┼Ť─ç zbli┼╝ony i z ca┼éej rodziny to on najbardziej przypomina bohatera poprzedniej ekranizacji. Ponadto, w obu przypadkach w napisach ko┼äcowych tw├│rcy film├│w zapewniaj─ů, ┼╝e podczas produkcji nie ucierpia┼éo ┼╝adne zwierz─Ö.


Kolejno┼Ť─ç zdarze┼ä, kwestie wypowiadane przez bohater├│w, trauma z dzieci┼ästwa Rachel, zwi─ůzana ze ┼Ťmierci─ů siostry ÔÇô wszystko to jest bli┼╝sze ksi─ů┼╝ki w pierwotnej ekranizacji.


To, co mnie zapad┼éo najbardziej w pami─Ö─ç w filmie z ko┼äca lat 80., to maluch z bardzo plastyczn─ů buzi─ů w roli GageÔÇÖa oraz oczywi┼Ťcie kot jego starszej siostry Ellie, Church (czyli Winston Churchill), kt├│ry w filmie jest niebieskim kotem brytyjskim.

Co r├│┼╝ni obydwie wersje (a mamy tu zmian─Ö bardzo zaskakuj─ůc─ů, a wr─Öcz ÔÇ×odje┼╝d┼╝aj─ůc─ůÔÇŁ od powie┼Ťci niczym wspomniana ci─Ö┼╝ar├│wka)? Zacznijmy od kota.


W pierwszym filmie Church mia┼é co gra─ç: wyst─Öpuje w wielu scenach (po raz pierwszy widzimy go w przezroczystym transporterku, kiedy to mamy uj─Öcie z jego punktu widzenia). Kot cz─Östo towarzyszy dziewczynce, ale ju┼╝ w 25. min ginie na ruchliwej ulicy (mimo tego, ┼╝e zgodnie z rad─ů s─ůsiada o imieniu Jud zosta┼é wykastrowany ÔÇ×by si─Ö nie w┼é├│czy┼éÔÇŁ). Zakopany na dawnym cmentarzu rdzennych mieszka┼äc├│w Ameryki kot powraca, jednak nie jest ju┼╝ sob─ů, dawnym Churchem: brzydko pachnie i jest brudny, oczy ┼Ťwiec─ů mu ┼╝├│┼étym i zielonym blaskiem (a bywa, ┼╝e jedno oko ┼╝├│┼étym, a drugie zielonym jednocze┼Ťnie), syczy i k┼éadzie uszy po sobie (reaguje tak g┼é├│wnie na Louisa). Przeskakuj─ůc do przodu ÔÇô staje si─Ö towarzyszem i pomocnikiem GageÔÇÖa, gdy ten powraca w swojej ┼╝─ůdnej mordu wersji. Wsp├│┼épraca kota i ma┼éego ch┼éopca doprowadza do tego, ┼╝e Church skutecznie odwraca uwag─Ö Juda, podczas gdy Gage zadaje mu cios skalpelem. Ostatecznie Louis (nie bez problem├│w) chwyta kota i usypia go. Podobne plany ma w stosunku do morduj─ůcego przedszkolaka. Zreszt─ů dzieci morduj─ůce w horrorach to bardzo ciekawy w─ůtek, obfituj─ůcy w wiele postaci w r├│┼╝nym wieku.


Wersja z 2019 r. modyfikuje znacz─ůco wygl─ůd kota: jest to p├│┼éd┼éugow┼éosy kot w typie kota norweskiego le┼Ťnego, pr─Ögowany, do┼Ť─ç du┼╝y, jednak znacznie bardziej smuk┼éy ni┼╝ kot w filmie z 1989 r., kt├│ry zosta┼é zaaprobowany przez pisarza, a nawet zagra┼é w nim epizod (ksi─ůdz na cmentarzu). Z napis├│w ko┼äcowych wiemy, ┼╝e rol─Ö Churcha zagra┼éy cztery koty o imionach: Leo (kt├│ry zmar┼é kilka miesi─Öcy po premierze filmu), Tonic, Jader i JD. Z kolei w artykule wspominaj─ůcym o ┼Ťmierci Leo jest mowa o o┼Ťmiu kotach. W filmie z 1989 r. zagra┼éo 8 lub 9 kot├│w. Zdecydowano si─Ö na brytyjczyki, poniewa┼╝ wed┼éug re┼╝yserki Mary Lambert by┼éy puchate i kojarzy┼éy jej si─Ö z zabawkami, kt├│re o┼╝ywaj─ů podobnie jak laleczka Chucky.


W filmie z 89ÔÇÖ roku kot nie pojawia si─Ö w napisach ko┼äcowych. Poza Churchem w pierwszym filmie widzieli┼Ťmy skunksa przechadzaj─ůcego si─Ö po zwierz─Öcym cmentarzu oraz Biffa, psa Juda w retrospekcji si─Ögaj─ůcej czas├│w jego dzieci┼ästwa. W nowej wersji mamy tylko kota, a to, co si─Ö powtarza, to g┼éosy ptak├│w.

Nowa wersja w jednej ze scen ukazuje te┼╝ trofeum my┼Ťliwskie w postaci jelenia na ┼Ťcianie.To, co stanowi novum, to scena z 8. minuty filmu, kiedy Rachel z c├│rk─ů s─ů ┼Ťwiadkami dzieci─Öcej procesji, towarzysz─ůcej ostatniej drodze psa, kt├│rego transportuj─ů na taczce. Dzieci maj─ů na g┼éowach zagadkowe, zwierz─Öce maski (konia, zaj─ůca, myszy, kota i psa). W─ůtek kociej maski powraca zreszt─ů w drugiej cz─Ö┼Ťci filmu. Pojawia si─Ö tutaj nawi─ůzanie do Wendigo, czyli podobnego do cz┼éowieka stworzenia, zamieszkuj─ůcego rzekomo lasy w Quebecu i w p├│┼énocnych Stanach Zjednoczonych, pojawiaj─ůcego si─Ö w mitologii Indian z plemion Algonkin├│w. Pono─ç powstaje ono z cz┼éowieka odrzuconego przez ukochan─ů osob─Ö.


Remake postaci Louisa wywozi kota do lasu (!), ale ten oczywi┼Ťcie wracaÔÇŽZanim to jednak nast─ůpi, pojawia si─Ö dziwna sugestia, ┼╝e pluszowy kot jest w stanie zast─ůpi─ç Ellie przyjaciela (dziewczynka cieszy si─Ö, jakby wygra┼éa milion dolar├│w). Kiedy kot powraca, nast─Öpuje nieoczekiwany zwrot akcji, kt├│ry rzeczywi┼Ťcie zaskakuje podczas pierwszego seansu: pod ci─Ö┼╝ar├│wk─ů ginie nie Gage, ale Ellie, i to na niej skupia si─Ö dalsza cz─Ö┼Ť─ç filmu. Dziewczynka wskrzeszona na skutek dzia┼éa┼ä ojca jest dzika i nieobliczalna niczym Church ÔÇô buzuje w niej agresja, jest zazdrosna o matk─Ö i brata. To, co najbardziej podoba┼éo mi si─Ö w tej wersji (King widz─ůc j─ů z pewno┼Ťci─ů nie by┼é zachwycony) to ko┼äcowe sceny, kiedy Ellie wygl─ůda upiornie niczym ma┼ée zombie, rzucaj─ůce si─Ö na w┼éasnego ojca. Scena na cmentarzu jest niez┼éa, a zako┼äczenie interesuj─ůce, chocia┼╝ posz┼éo zdecydowanie dalej ni┼╝ pierwowz├│r (tam, jak pami─Ötamy, film ko┼äczy si─Ö w momencie zabicia przez zombie-Rachel Louisa, a Ellie prze┼╝ywa, poniewa┼╝ zosta┼éa u dziadk├│w): oto Gage, kt├│ry dla w┼éasnego bezpiecze┼ästwa zosta┼é zamkni─Öty w aucie, budzi si─Ö rano i widzi nadci─ůgaj─ůce powoli trzy postaci: Louisa, Rachel i EllieÔÇŽA ┼╝e s─ů troch─Ö ub┼éoceni i dziwnie na niego patrz─ůÔÇŽNa mask─Ö wskakuje r├│wnie┼╝ triumfalnie rozczochrany Church, a wi─Öc za chwil─Ö ca┼éa rodzina zn├│w b─Ödzie w komplecieÔÇŽ