­čÄČ Szmer (2019)

Zaktualizowano: cze 12


ÔÇ×SzmerÔÇŁ (ang. Murmur) to kanadyjski film zrealizowany w konwencji dokumentu (tzw. dokument fikcyjny). Nie mo┼╝emy powiedzie─ç, ┼╝e jest to stuprocentowy mockument, czyli film fabularny udaj─ůcy dokument, poniewa┼╝ temat potraktowany jest tutaj powa┼╝nie i element├│w parodii i satyry raczej w nim nie znajdziemy. Film ten swoim stylem przypomina mi trylogi─Ö Ulricha Seilda zatytu┼éowan─ů ÔÇ×RajÔÇŁ (Mi┼éo┼Ť─ç, Wiara i Nadzieja).


Film obejrza┼éam w ramach trwaj─ůcego 20. Mi─Ödzynarodowego Festiwalu Filmowego Nowe Horyzonty oraz 11. American Film Festivalu, kt├│re w tym roku w po┼é─ůczonej formule odbywaj─ů si─Ö online.


Re┼╝yserk─ů tego niezwyk┼éego obrazu jest Heather Young. ÔÇ×SzmerÔÇŁ zosta┼é nakr─Öcony w prowincji Nowa Szkocja w Kanadzie. Otrzyma┼é dwie nagrody: na Mi─Ödzynarodowym Festiwalu Filmowym w Toronto Nagrod─Ö Specjaln─ů, czyli Nagrod─Ö Mi─Ödzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej (FIPRESCI) w sekcji ÔÇ×OdkryciaÔÇŁ dla re┼╝yserki oraz Nagrod─Ö G┼é├│wn─ů Jury na Slamdance za Najlepszy film, r├│wnie┼╝ dla jego re┼╝yserki.


W roli g┼é├│wnej wyst─Öpuje ┼Ťwietna Shan MacDonald, kt├│ra nie jest zawodow─ů aktork─ů, a warunkami fizycznymi przypomina ÔÇ×everywomenk─ÖÔÇŁ: niczym si─Ö nie wyr├│┼╝niaj─ůca, przeci─Ötna, kobieta 50+ jakich wiele. Donna, bo o niej m├│wimy, jest kobiet─ů po przej┼Ťciach: w wyniku jazdy pod wp┼éywem alkoholu utraci┼éa prawo jazdy i w ramach kary otrzyma┼éa do wykonania prace spo┼éeczne. Przydzielono j─ů w charakterze sprz─ůtaczki do schroniska dla zwierz─ůt. Swoje obowi─ůzki wykonuje sumiennie i ma wielkie serce dla zwierz─ůt.


Przez ca┼éy czas trwania filmu jeste┼Ťmy bardzo blisko jego g┼é├│wnej bohaterki: towarzyszymy jej w pracy i w domu, podczas wykonywania codziennych czynno┼Ťci. Widzimy jej spotkania z kuratorem czy psychologiem, a tak┼╝e kurs maj─ůcy na celu przywr├│cenie prawa jazdy. Film jest pozbawiony ┼Ťcie┼╝ki d┼║wi─Ökowej co sprawia, ┼╝e jeszcze lepiej mo┼╝emy skupi─ç si─Ö na widzianym obrazie. Muzyka pojawia si─Ö dopiero przy napisach ko┼äcowych.


Ze ÔÇ×SzmeruÔÇŁ dowiadujemy si─Ö, ┼╝e kobieta cierpi z powodu rozpadu relacji z w┼éasn─ů, doros┼é─ů c├│rk─ů Juli─ů, kt├│ra nie chce jej zna─ç i konsekwentnie odmawia spotkania czy chocia┼╝by rozmowy z matk─ů. Donna wygl─ůda na bardzo zm─Öczon─ů i przygn─Öbion─ů swoj─ů sytuacj─ů. Najbardziej doskwiera jej samotno┼Ť─ç i powr├│t do pustego mieszkania. Widzimy j─ů, jak spo┼╝ywa makaron przed telewizorem (scena ta przypomina swoim wyd┼║wi─Ökiem analogiczn─ů scen─Ö z ÔÇ×GarsonieryÔÇŁ BillyÔÇÖego Wildera, w kt├│rej bohater kreowany przez Jacka Lemmona samotnie spo┼╝ywa odgrzewan─ů w kuchence mikrofalowej kolacj─Ö instant.


W schronisku przebywaj─ů oczywi┼Ťcie psy i koty. Je┼Ťli chodzi o te pierwsze, to najwi─Öcej jest wielorasowc├│w, ale dostrze┼╝emy te┼╝ starego mopsa oraz czarnego, ma┼éego starego psa. Jeste┼Ťmy ┼Ťwiadkami golenia psa do operacji. Widzimy te┼╝ pakowane do samochodu czarne worki (w domy┼Ťle znajduj─ů si─Ö tam cia┼éa ps├│w), kt├│re s─ů zawo┼╝one do wsp├│lnej kremacji. Worki te bardzo niepokoj─ů Donn─Ö i sprawiaj─ů jej dodatkow─ů przykro┼Ť─ç.


Pierwszego kota widzimy, gdy wysuwa rud─ů, pr─Ögowan─ů ┼éapk─Ö przez krat─Ö w kierunku Donny (podobne, ÔÇ×machaj─ůceÔÇŁ ┼éapki wida─ç w ko┼äcowych, schroniskowych uj─Öciach ÔÇ×Przyg├│d PriscilliÔÇŁ, o kt├│rych kiedy┼Ť pisa┼éam). W klatce obok rudego kota znajduje si─Ö czarny kot z bia┼éymi skarpetkami. Obydwa zwierzaki to ÔÇ×kocia m┼éodzie┼╝ÔÇŁ. Poza tym w jednym z uj─Ö─ç widzimy le┼╝─ůcego tu┼╝ przy kratkach klatki mru┼╝─ůcego oczy, bia┼éo-pr─Ögowanego kota. Pewnego dnia pod schroniskiem Donna znajduje w kartonie cztery male┼äkie kociaki (dwa czarne i dwa czarno-bia┼ée). Troskliwie si─Ö nimi opiekuje, karmi─ůc za pomoc─ů strzykawki. W schronisku widzimy te┼╝ rudego i szaro-rudego kota.

Kobieta rozmawia z ka┼╝dym zwierz─Öciem i ka┼╝demu z nich stara si─Ö po┼Ťwi─Öci─ç cho─ç chwil─Ö czasu.


To, co stanowi o┼Ť konfliktu, to ch─Ö─ç, a wr─Öcz potrzeba odczuwana przez Donn─Ö, aby uratowa─ç jak najwi─Öcej zwierz─ůt chorych, cz─Östo skazanych w schronisku na eutanazj─Ö. Potrzeba ta stopniowo narasta, i niestety doprowadza Donn─Ö do klasycznego zbieractwa zwierz─ůt. Jak wiemy, jest to istniej─ůcy problem, kwalifikowany jako zaburzenie psychiczne (m├│wimy o posiadaniu kilkudziesi─Öciu lub setek zwierz─ůt na ma┼éej przestrzeni, co oczywi┼Ťcie im nie s┼éu┼╝y, a wr─Öcz przysparza cierpie┼ä). W przypadku Donny, nie mo┼╝emy m├│wi─ç jeszcze o skrajnej postaci tej przypad┼éo┼Ťci, jednak faktem jest, ┼╝e posiada ona zbyt ma┼ée mieszkanie jak na liczb─Ö trzymanych tam zwierz─ůt. I tak obserwujemy, jak ÔÇ×donosiÔÇŁ kolejno do domu: psa o imieniu Charlie w typie shih-tzu, kt├│rego widzicie na poni┼╝szym zdj─Öciu, bia┼éo-szarego kota, z┼éocistego chomika syryjskiego, bia┼éo-pr─Ögowan─ů d┼éugow┼éos─ů kotk─Ö chor─ů na cukrzyc─Ö, chihuahu─Ö Bruna, szczeniaka oraz cztery kolejne psy. W pewnym momencie trudno nawet dok┼éadnie przeliczy─ç ÔÇ×k┼é─Öbi─ůce si─ÖÔÇÖ psy. W filmie widzimy te┼╝ rybki w akwarium w sklepie zoologicznym.


Ulubie┼äcem Donny jest Charlie, jej pierwsze zwierz─Ö. Ma on prawie przez ca┼éy czas wysuni─Öty poza pyszczek j─Özyk, co nadaje mu gapowatego wygl─ůdu. Pies ma niewydolno┼Ť─ç serca, chorob─Ö sk├│ry i w schronisku ma by─ç poddany eutanazji. Na serce jest chora r├│wnie┼╝ kobieta, choroba wi─Öc dodatkowo ich ┼é─ůczy. Donna wyprasza u prze┼éo┼╝onej mo┼╝liwo┼Ť─ç zabrania go do domu. Troskliwie si─Ö nim opiekuje, a pies oczywi┼Ťcie ┼Ťwietnie dotrzymuje jej towarzystwa. Kobieta nie przejmuje si─Ö specjalnie tym, ┼╝e Charlie nie jest w stanie utrzyma─ç w domu czysto┼Ťci do momentu jej powrotu z pracy. Zdarza si─Ö, ┼╝e kobieta nie pytaj─ůc prze┼éo┼╝onej o zgod─Ö ÔÇ×podbieraÔÇŁ zwierz─Öta ze schroniska, czasem za┼Ť odpowiada na znajdowane w Internecie og┼éoszenia dotycz─ůce oddawanych zwierz─ůt. Jej sekret wychodzi na jaw, kiedy jest zmuszona poprosi─ç kole┼╝ank─Ö z pracy o podwiezienie do lecznicy weterynaryjnej. Opowiada ona szefowej o tym, co zasta┼éa w domu Donny i kobieta traci zar├│wno prac─Ö, jak i zwierz─Öta.


Film jest bardzo poruszaj─ůcy. Ukazuje nie tylko dramat samotno┼Ťci i bezradno┼Ť─ç wobec przepis├│w, kt├│re jednak w zamy┼Ťle maj─ů chroni─ç zwierz─Öta. Jest to te┼╝ dramat zwierz─ůt, kt├│rych los├│w ju┼╝ nie poznamy. Scena, w kt├│rej Donna w┼éamuje si─Ö do schroniska i przytula jeden z work├│w (domy┼Ťlamy si─Ö, ┼╝e znajduje si─Ö w nim Charlie) jest bardzo smutna. Mo┼╝emy zrozumie─ç emocje towarzysz─ůce Donnie, kt├│ra mia┼éa dobre intencje: chcia┼éa pom├│c i zwierz─Ötom i sobie odbudowa─ç lepsze, pozbawione samotno┼Ťci ┼╝ycie. Niestety, sytuacja wymkn─Ö┼éa si─Ö spod kontroli, a kobiet─Ö przyt┼éoczy┼é nadmiar obowi─ůzk├│w i ba┼éagan nieodzowny przy takiej ilo┼Ťci zwierz─ůt. Kiedy kobieta przestaje sprz─ůta─ç w domu, zauwa┼╝amy u niej pocz─ůtki depresji.


Jak ko┼äczy si─Ö jej historia? Tradycyjnie nie zdradz─Ö, bardzo Wam jednak ten film polecam (tak, chusteczki si─Ö przydadz─ů). Film zachwyci┼é mnie swoj─ů autentyczno┼Ťci─ů, ┼Ťwietn─ů gr─ů amatorki oraz postaciami zwierz─Öcymi. Dotyka wa┼╝nego problemu ÔÇô samotno┼Ťci, z kt├│r─ů nie┼éatwo si─Ö upora─ç. Zwierz─Öta cz─Östo maj─ů by─ç na nie antidotum (i s─ů), jednak czasem sytuacja zmierza w z┼éym kierunku. I o tym w┼éa┼Ťnie jest ten film.


To, co warto podkre┼Ťli─ç, to pojawienie si─Ö imion wyst─Öpuj─ůcych w filmie zwierz─ůt (wraz z nazwiskami ich opiekun├│w) w napisach ko┼äcowych. Cz─Ö┼Ť─ç zwierz─ůt to podopieczni schronisk lub organizacji ratuj─ůcych zwierz─Öta. Zwierz─Öta zostaj─ů wi─Öc potraktowane jako pe┼énoprawni aktorzy, co z pewno┼Ťci─ů cieszy.