top of page

­čÄČ Hiroszima, moja mi┼éo┼Ť─ç (1959)


Klasyk, b─Öd─ůcy pe┼énometra┼╝owym i jak┼╝e udanym debiutem Alaina Resnais, to pi─Ökna opowie┼Ť─ç o zapominaniu: o tym, jak zapomnie─ç, jak nie zapomnie─ç, dlaczego zapominamy to, co chcieliby┼Ťmy zachowa─ç w pami─Öci, a nie mo┼╝emy zapomnie─ç traumy, reprezentowanej w filmie przez najbardziej przera┼╝aj─ůce do┼Ťwiadczenie, jakim by┼éo zrzucenie bomby atomowej na Hiroszim─Ö 6 sierpnia 1945 r.


To jednocze┼Ťnie opowie┼Ť─ç o mi┼éo┼Ťci, kt├│ra nie mo┼╝e mie─ç happy endu, i to zar├│wno wtedy, gdy ukochany (w dodatku ┼╝o┼énierz wrogiej armii) ginie na wojnie (kolejna trauma), jak i gdy jest ┼╝onaty.


Przesz┼éo┼Ť─ç splata si─Ö tu z tera┼║niejszo┼Ťci─ů, wspomnienia s─ů r├│wnie ┼╝ywe jak dzie┼ä dzisiejszy, a dw├│jka bohater├│w snuje d┼éugie, typowe dla francuskiej Nowej Fali rozmowy o wszystkim i o niczym. R├│wnolegle zag┼é─Öbiamy si─Ö w umys┼é g┼é├│wnej bohaterki, kt├│ra prowadzi monolog wewn─Ötrzny.


Sztuczny, wystylizowany język, jakim posługuje się zwłaszcza kobieta, może niektórych widzów drażnić. Wiele zwrotów w toku filmu zostaje powtórzonych, jak gdyby historia zataczała koło.


W ksi─ů┼╝ce Alicji Helman i Andrzeja Pitrusa zatytu┼éowanej ÔÇ×Podstawy wiedzy o filmieÔÇŁ w rozdziale po┼Ťwi─Öconym ÔÇ×HiroszimieÔÇŽÔÇŁ mo┼╝emy przeczyta─ç: ÔÇ×Podstawowe rozwi─ůzanie konstrukcyjne zastosowane przez Alaina Resnais to rozproszenie narracji. Znajduje ono wyraz nie tylko w napi─Öciu mi─Ödzy wydarzeniami wsp├│┼éczesnymi a retrospekcj─ů, ale tak┼╝e w oddzieleniu warstwy wizualnej i audialnej oraz w mieszaniu rozwi─ůza┼ä kina fabularnego z tymi, kt├│re sugeruj─ů formu┼é─Ö dokumentuÔÇŁ. Rzeczywi┼Ťcie, ┼Ťcie┼╝ka d┼║wi─Ökowa niejednokrotnie wydaje si─Ö niedopasowana do obraz├│w, kt├│re ilustruje (poparzeni ludzie i do┼Ť─ç weso┼éa melodia). Takie zderzenie przeciwie┼ästw ma stworzy─ç now─ů jako┼Ť─ç i poprzez sw├│j nietypowy charakter jest ┼éatwe do zauwa┼╝enia.


W filmie pojawiaj─ů si─Ö w sumie trzy koty. Pierwszy to bia┼éo-rudy zwierzak przechodz─ůcy dziarskim krokiem na pierwszym planie z prawej strony kadru na lew─ů. Jego ogon jest kr├│tszy i charakterystycznie zgi─Öty, co jest typowe dla japo┼äskiej rasy bobtail, kt├│rych przedstawiciele maj─ů ogony o r├│┼╝nej d┼éugo┼Ťci. Kot co prawda nie jest tr├│jkolorowy, jednak mo┼╝e si─Ö kojarzy─ç z japo┼äsk─ů figurk─ů maneki neko z charakterystycznie uniesion─ů ┼éapk─ů, przynosz─ůcym szcz─Ö┼Ťcie i bogactwo.


Kolejny kot pojawia si─Ö na planie filmowym kr─Öconego w Hiroszimie filmu, w kt├│rym gra g┼é├│wna bohaterka. Przebrana w kostium sanitariuszki, ┼Ťpi z bia┼éym m┼éodym kotem w obj─Öciach. Kolorystycznie niemal┼╝e zlewaj─ů si─Ö ze sob─ů. Kiedy bohaterka po zako┼äczeniu uj─Öcia zaczyna rozmawia─ç z japo┼äskim kochankiem, nadal g┼éaszcze kota, kt├│ry przez d┼éu┼╝sz─ů chwil─Ö jej towarzyszy (dok┼éadnie od 29. do 31. minuty filmu). Pami─Ötajmy, ┼╝e kolor bia┼éy to w kulturze japo┼äskiej barwa ┼╝a┼éobna, a powod├│w to tej┼╝e w filmie nie brakuje.


Trzeci kot pojawia si─Ö w 49. minucie filmu w retrospekcji, kiedy kobieta opowiada o swojej ┼╝a┼éobie po stracie pierwszej mi┼éo┼Ťci. Zamkni─Öta w piwnicy przez rodzic├│w (powody s─ů dwa: uwa┼╝ana jest przez lokaln─ů spo┼éeczno┼Ť─ç za zdrajczyni─Ö i na dow├│d tego ogolono jej g┼éow─Ö, poza tym jej krzyki rozpaczy mog─ů ┼éatwo ┼Ťci─ůgn─ů─ç do domu wroga), za jedyne towarzystwo ma w┼éa┼Ťnie koty. O piwnicach w rodzinnym Nevers m├│wi: ÔÇ×Czasem zagl─ůda do nich jaki┼Ť kot, ale to mi nie przeszkadzaÔÇŁ. Zrozpaczona bohaterka napotyka wzrok czarnego kota, kt├│ry kolorystycznie, jak i z uwagi na sw├│j stereotypowo rzutowany na niego mroczny charakter pasuje do ciemnych, przygn─Öbiaj─ůcych wn─Ötrz. Jego m─ůdre, pe┼éne powagi spojrzenie zdaje si─Ö ┼Ťwiadczy─ç o tym, ┼╝e wie, co spotka┼éo dziewczyn─Ö. Jego czarna barwa symbolizuje z kolei elegancj─Ö, dojrza┼éo┼Ť─ç i m─Ösko┼Ť─ç. Wed┼éug mnie mo┼╝na go zatem zinterpretowa─ç jako zapowied┼║ nadej┼Ťcia Japo┼äczyka z przysz┼éo┼Ťci, kt├│ry podobnie jak kot jest uosobieniem klasy i wdzi─Öku.


Poza kotami w filmie zobaczymy kur─Ö stoj─ůc─ů bezradnie na gruzach domu, d┼╝d┼╝ownic─Ö, mr├│wk─Ö (ukazane jako kolejne ofiary wojny), psa, martwe tu┼äczyki, go┼é─Öbie, konie.


Kobieta relacjonuje kochankowi to, czego o tragedii w Hiroszimie dowiedzia┼éa si─Ö z przekaz├│w medialnych: ÔÇ×Widzia┼éam wiadomo┼Ťci. Drugiego dnia, jak podaje historia (nie wymy┼Ťli┼éam tego); w drugim dniu r├│┼╝ne gatunki stworze┼ä wychodzi┼éy z g┼é─Öbi ziemi i z popio┼é├│w. Sfotografowano psy. Widzia┼éam je.ÔÇŁ Ilustracj─ů ostatnich s┼é├│w jest uj─Öcie czarnego psa kulej─ůcego na tyln─ů ┼éap─Ö, rozgl─ůdaj─ůcego si─Ö w┼Ťr├│d gruz├│w. Mo┼╝e szuka┼é swojego cz┼éowieka?


Poni┼╝szy kola┼╝ przedstawia wszystkie koty ÔÇ×HiroszimyÔÇŽÔÇŁ





Yorumlar


bottom of page