­čÄČ Pierwsza krowa (2019)

Zaktualizowano: cze 12


ÔÇ×Pierwsza krowaÔÇŁ (ang. First Cow) w re┼╝yserii Kelly Reichardt to kolejny film, kt├│ry obejrza┼éam w ramach 20. Mi─Ödzynarodowego Festiwalu Filmowego Nowe Horyzonty oraz 11. American Film Festivalu. Scenariusz powsta┼é na podstawie powie┼Ťci Jonathana Raymonda pt. ÔÇ×The Half LifeÔÇŁ.


O krowach pisa┼éam ju┼╝ przy okazji ┼Ťwietnego ÔÇ×Cierpkiego mlekaÔÇÖ z 2017 r. Dzisiaj o produkcji ubieg┼éorocznej, w kt├│rym najwa┼╝niejsz─ů zwierz─Öc─ů bohaterk─ů jest pojedyncza krowa przecudnej urody. Jest ona przedstawicielk─ů rasy jersey. Nazwa pochodzi od wyspy w Wielkiej Brytanii, na kt├│rej ta rasa zosta┼éa wyhodowana. Jest to tzw. krowa mleczna (w jej mleku jest du┼╝a zawarto┼Ť─ç t┼éuszczu), o du┼╝ych wymionach. Rasa zosta┼éa zarejestrowana w 1700 r. Kiedy┼Ť jej pula genetyczna by┼éa ma┼éo zr├│┼╝nicowana, obecnie zapobiega temu eksport i hodowla tych kr├│w w r├│┼╝nych zak─ůtkach ┼Ťwiata. Do Polski sprowadzana od lat 60. Obecnie w kraju jest oko┼éo 1000 jej przedstawicieli. Krowy te s─ů stosunkowo niewielkie, bardzo ┼éagodne, okre┼Ťlane jako cierpliwe i towarzyskie.


Miejscem akcji jest jesienny, dziewi─Ötnastowieczny Oregon, a g┼é├│wny bohater o nazwisku Fritowitz, zwany przez koleg├│w z kompanii traperskiej Kucharciem, w osadzie spotyka krow─Ö, kt├│ra nale┼╝y do bogatego naczelnika faktorii, kt├│ry sprowadzi┼é j─ů w zasadzie tylko po to, aby dzi─Öki niej mie─ç mleczko do czarnej, chi┼äskiej, ÔÇ×bardzo subtelnejÔÇŁ herbaty i imponowa─ç tym go┼Ťciom. W jego domu widzimy zreszt─ů szarego (zgodnie z terminologii felinologiczn─ů powiedzieliby┼Ťmy ÔÇ×niebieskiegoÔÇŁ), d┼éugow┼éosego kota, kt├│rego na ┼╝─ůdanie m─Ö┼╝a ┼╝ona zdejmuje z kolan. P├│┼║niej szuka go z lamp─ů w r─Öku s┼éu┼╝─ůcy, kt├│ry za nim krzyczy ÔÇ×Do domu, bo mi biedy napytasz!ÔÇŁ. Og├│┼éem kot pojawia si─Ö w trzech scenach. Opr├│cz krowy i kota w filmie widzimy te┼╝ czarnego psa, bia┼éo-rudego psa, cztery kaczki, kury, mu┼éy, bia┼éo-czarn─ů ┼Ťwini─Ö, wilki, jaszczurk─Ö, sow─Ö, ryby oraz dwie martwe wiewi├│rki. Obecno┼Ť─ç zwierz─ůt kryje si─Ö r├│wnie┼╝ w czym┼Ť, na co cz─Östo jako widzowie nie zwracamy wi─Ökszej uwagi. Mam na my┼Ťli sk├│rzane ubrania i futrzane, kojarzone z traperami czapy.


Krowa dociera do osady promem. Wygl─ůda bardzo malowniczo na tle krajobrazu i w jesiennych promieniach s┼éo┼äca. Jest wypasana w lesie, przy czym dost─Öp do niej jest bardzo ┼éatwy. Kucharcio wraz ze swoim koleg─ů wpadaj─ů wi─Öc na pomys┼é, jak mog─ů si─Ö szybko wzbogaci─ç w osadzie: kradn─ů krowie mleko, a nast─Öpnie u┼╝ywaj─ů go do dziwnych, bezkszta┼étnych ciastek, kt├│re nast─Öpnie sprzedaj─ů. S─ů one tak smaczne, ┼╝e do m─Ö┼╝czyzn ustawiaj─ů si─Ö po nie kolejki.


W czasie trwania filmu obserwujemy czterokrotne nocne dojenie krowy. Przy tej okazji maj─ů miejsce monologi Kucharcia, kt├│rych adresatk─ů jest uwa┼╝nie s┼éuchaj─ůca go krowa (kt├│rej imienia nie poznajemy). I tak podczas ich pierwszego spotkania padaj─ů s┼éowa: ÔÇ×Cze┼Ť─ç. Jak si─Ö masz? Pewnie nie spodziewa┼éa┼Ť si─Ö towarzystwa o tak p├│┼║nej porze. A jednak. Przykro mi z powodu twojego m─Ö┼╝a. S┼éysza┼éem, ┼╝e nie prze┼╝y┼é podr├│┼╝y. Twoje ciel─ůtko te┼╝ÔÇŽTo okropne. Okropne. Ale masz tu mi┼ée lokum. Naprawd─Ö mi┼éo ci si─Ö tu mieszka, no nie?ÔÇŁ Podczas innego spotkania relacjonuje krowie: ÔÇ×Zrobi┼éem na twoim mleku ciastka. By┼éy bardzo dobre, sprzeda┼éy si─Ö na pniu. Doda┼éem odrobin─Ö miodu, ale to twoje mleko w cie┼Ťcie nada┼éo im smak. Tak w┼éa┼Ťnie. Jaka z ciebie dobra, mi┼éa dziewczynka.ÔÇŁ M─Ö┼╝czyzna si─Ö z ni─ů wita, jednak nie widzimy, jakimi s┼éowami j─ů ┼╝egna.

Kucharcio traktuje krow─Ö z czu┼éo┼Ťci─ů, tak, jakby nie chcia┼é, aby poczu┼éa si─Ö ona wykorzystywana. Sceny te mog─ů si─Ö komu┼Ť wyda─ç komiczne, z mojego punktu widzenia s─ů one jednak wa┼╝nym g┼éosem na rzecz humanitarnego traktowania zwierz─ůt gospodarskich.


W filmie pojawia si─Ö te┼╝ dyskusja o bobrach: ÔÇ×Na ca┼éym terenie roi si─Ö od traper├│w. Rych┼éo zabraknie tu sk├│rek. Jestem innego zdania. Bobr├│w jest tu nieprzebrana obfito┼Ť─ç. Bobry to bystre zwierz─ůtka. Kiedym tu przyjecha┼é, bobry by┼éy wsz─Ödzie: ┼╝y┼éy jak w miastach, jak ludzie w kamienicach Nowego JorkuÔÇŁ.

W┼éa┼Ťciciel krowy z czasem orientuje si─Ö, ┼╝e to nie krowa daje za ma┼éo mleka, ale ┼╝e jest ono kradzione. Wtedy zwierz─Ö zostaje ogrodzone.


To, co urzeka w tym dziwnym po┼é─ůczeniu dramatu z westernem opr├│cz krowy o du┼╝ych, pi─Öknych oczach, to urokliwe, sklecone jakby napr─Ödce ma┼ée chatki biednych ludzi, czasem pochylone w jak─ů┼Ť stron─Ö, innym razem wyrastaj─ůce jakby wprost z ziemi.


Opisane wydarzenia w filmie s─ů retrospekcj─ů, poniewa┼╝ na samym pocz─ůtku widzimy czasy wsp├│┼éczesne. W jakim kontek┼Ťcie i jak s─ů te dwie czasoprzestrzenie ze sob─ů powi─ůzane? Sprawd┼║cie sami.


Na ko┼äcu filmu pojawia si─Ö co┼Ť, co zawsze mnie cieszy. Mam tu na my┼Ťli dopisek, ┼╝e ┼╝adne zwierz─Ö nie ucierpia┼éo na planie filmowym.