馃幀 Temple Grandin (2010)


Biograficzny film o chorej na autyzm Temple Grandin, kt贸ra po uko艅czeniu zootechniki zaj臋艂a si臋 projektowaniem rze藕ni i tuczarni, to film doskonale wpisuj膮cy si臋 w sw贸j gatunek.


Z czas贸w dzieci艅stwa bohaterki ukazane nam zostan膮 jedynie migawki, jednak film doskonale oddaje trudno艣ci dnia codziennego, z jakimi musia艂a si臋 mierzy膰 w latach 60. i 70. Temple. A by艂y to m.in. uto偶samiany z autystykami l臋k przed byciem dotykanym, przebod藕cowanie, strach przed automatycznymi drzwiami, kontaktami z lud藕mi鈥ista jest d艂uga, podobnie jak ilo艣膰 drwin i przezwisk, kt贸rych sta艂a si臋 obiektem w艣r贸d r贸wie艣nik贸w (i nie tylko). Zmuszana do 偶ycia w 艣rodowisku, kt贸re j膮 przyt艂acza艂o, skonstruowa艂a urz膮dzenie pomagaj膮ce jej si臋 wycisza膰. Czym zn贸w zapracowa艂a sobie na etykietk臋 鈥瀢ariatki鈥.


Jest to te偶 film o opresji wobec kobiety w 艣wiecie zdominowanym przez m臋偶czyzn gdzie form膮 zemsty jest鈥 obrzucenie samochodu Temple byczymi j膮drami. Ohydna scena, ohydne zachowanie.


Temple genialnie zagra艂a Claire Danes, pami臋tna Julia z oryginalnego formalnie 鈥濺omea i Julii鈥, hitu lat 90. z Leonardo DiCaprio. Aktorka mimo up艂ywu lat wygl膮da zreszt膮 niemal r贸wnie m艂odzie艅czo. W tej roli udowadnia, 偶e ilo艣膰 przyznanych jej dotychczas nagr贸d nie jest dzie艂em przypadku.


W filmie zobaczymy du偶o zwierz膮t: g艂贸wnie krowy, bo to wok贸艂 nich koncentruj膮 si臋 badania i praca Temple, ale te偶 os艂y, konie, 艣winki wietnamskie, z艂ote rybki, doga arlekina, koguta鈥


S艂owa bohaterki cz臋sto wydaj膮 si臋 naiwne: 鈥濭dy po raz pierwszy dotkn臋艂am zabijanej krowy, by艂am os艂upiona. Mia艂a sta膰 si臋 mi臋sem, ale w tym momencie by艂a jednostk膮. I by艂a spokojna. A po chwili ju偶 jej nie by艂o. Zrozumia艂am, jak wa偶ne jest 偶ycie. Pomy艣la艂am o 艣mierci i poczu艂am, 偶e jestem bli偶ej Boga鈥.


W rozmowie ze swoim mentorem wzburzona Temple m贸wi: 鈥濳rowy nie s膮 gro藕ne. S膮 przewidywalne! 艁atwo zaprojektowa膰 system, kt贸ry nie zrobi im krzywdy! Ale kowboje wol膮 je szturcha膰 i straszy膰! (鈥) Zaprojektowa艂am basen dla tuczarni.(鈥) Nie pomog臋 krowom je艣li system nie b臋dzie zgodny z moim projektem! (鈥) Po co by艂yby nam krowy, gdyby ludzie ich nie jedli? Siedzia艂yby w zoo. Hodujemy je dla nas. Nale偶y im si臋 szacunek! Natura jest okrutna, ale my nie musimy by膰. Nie chcia艂abym zosta膰 po偶arta przez lwa. Wola艂abym trafi膰 do dobrze zaprojektowanej rze藕ni!鈥 Czy na pewno jest to l偶ejsza 艣mier膰, zw艂aszcza gdy we藕miemy pod uwag臋, ile czasu trwa proces uboju? 艢miem w膮tpi膰.



S艂owa Temple zakrawaj膮 na hipokryzj臋 w oczach wielu mi艂o艣nik贸w zwierz膮t, zw艂aszcza tych niejedz膮cych mi臋sa (do kt贸rych i ja nale偶臋). Wydaje si臋, 偶e maj膮cej problemy z odczytywaniem emocji u ludzi i posiadaj膮cej niski poziom empatii Temple nie chodzi tak naprawd臋 o to, by krowy si臋 nie ba艂y 鈥 w ko艅cu podczas jednego z zebra艅 z szefami tuczarni m贸wi, 偶e jej system sprzyja usprawnieniu pracy i s艂u偶y biznesowi. Liczy si臋 g艂贸wnie minimalizacja koszt贸w do niezb臋dnego minimum i przysz艂y zysk z usprawnienia zabijania zwierz膮t. Kobieta nie ukrywa faktu, 偶e jej budowla oszukuje zwierz臋ta. Temple jest wi臋c oskar偶ana o bycie 鈥瀉dwokatem diab艂a鈥 i zaprzedanie swojej wiedzy i niew膮tpliwie 艣wietnych pomys艂贸w architektonicznych z艂ej sprawie. Dzia艂aj膮c na us艂ugach koncern贸w, nakr臋ca spiral臋 chowu przemys艂owego, kt贸ry traktuje zwierz臋 przedmiotowo. W ko艅cu za chwil臋 i tak stanie si臋 och艂apem mi臋sa鈥


Zwierz臋ta w tym filmie s膮 oczywi艣cie tylko t艂em dla historii kariery i 偶ycia Gardin. Opr贸cz jednego konia, Kasztanka, i drugiego, Andy鈥檈go, nie mamy tu zwierz臋cych indywidualno艣ci. Jest tylko t艂um przestraszonych i bitych kr贸w.


Obecnie Temple Grandin jest profesork膮 na Uniwersytecie w Kolorado. Prowadzi zaj臋cia dotycz膮ce autyzmu i hodowli zwierz膮t. A w Ameryce P贸艂nocnej ponad po艂owa kr贸w trafia do ubojni zbudowanych zgodnie z jej projektem. Sukces? Na to niech ka偶dy odpowie sobie po seansie sam.